<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X61n1164"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1164 净土十要</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 1164 净土十要</title> <author>明 成时(评点节要)</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>10卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">61</idno>.<idno type="no">1164</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">净土十要</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，CBETA 提供基本句读</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>基本句读</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00145"> <charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName> <mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping> <mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00197"> <charName>CBETA CHARACTER CB00197</charName> <mapping cb:dec="983237" type="PUA">U+F00C5</mapping> <mapping type="unicode">U+3DBF</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[火*孛]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00592"> <charName>CBETA CHARACTER CB00592</charName> <mapping cb:dec="983632" type="PUA">U+F0250</mapping> <mapping type="unicode">U+3C89</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-禾+卵]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01334"> <charName>CBETA CHARACTER CB01334</charName> <mapping cb:dec="984374" type="PUA">U+F0536</mapping> <mapping type="unicode">U+39AC</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+罗]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15179"> <charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName> <mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16014"> <charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName> <mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17295"> <charName>CBETA CHARACTER CB17295</charName> <mapping cb:dec="1000335" type="PUA">U+F438F</mapping> <mapping type="unicode">U+298DD</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[马*步]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-06-17T09:42:53"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0641a" n="0641a"/> <lb ed="X" n="0641a01"/> <cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1164-A 灵峰藕益大师选定净土十要重刻序</cb:mulu><head>No. 1164-A <lb ed="X" n="0641a02"/><lb ed="R108" n="0649a01"/> 灵峰藕益大师选定净土十要重刻序</head> <lb ed="X" n="0641a03"/><lb ed="R108" n="0649a01"/><byline cb:type="other"><note place="inline">此序西蜀潘存评点</note></byline> <lb ed="X" n="0641a04"/><lb ed="R108" n="0649a02"/><p xml:id="pX61p0641a0401">净土法门者何。法界缘起也。何谓法界。吾人现前一 <lb ed="X" n="0641a05"/><lb ed="R108" n="0649a03"/>念之心。不唯非块然。亦复非倏尔。纔有能起。即属所 <lb ed="X" n="0641a06"/><lb ed="R108" n="0649a04"/>缘。非能缘者。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0641a0601" n="0641a0601"/><anchor xml:id="beg0641a0601" n="0641a0601"/>已<anchor xml:id="end0641a0601"/>强名之曰无相。然虚空兔角亦 <lb ed="X" n="0641a07"/><lb ed="R108" n="0649a05"/>受无相之名。而虚空有表显相。兔角有断无相。非真 <lb ed="X" n="0641a08"/><lb ed="R108" n="0649a06"/>无相。又不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0641a0801" n="0641a0801"/><anchor xml:id="beg0641a0801" n="0641a0801"/>已<anchor xml:id="end0641a0801"/>强名此无相曰真。唯其无相而真。故 <lb ed="X" n="0641a09"/><lb ed="R108" n="0649a07"/>十方三世依正色心自他凡圣等法。皆在我现前一 <lb ed="X" n="0641a10"/><lb ed="R108" n="0649a08"/>念无相真心中炳然齐现。而皆以自心为体。非别有 <lb ed="X" n="0641a11"/><lb ed="R108" n="0649a09"/>物心无相而真。从心所现一切诸法莫不无相而真。 <lb ed="X" n="0641a12"/><lb ed="R108" n="0649a10"/>是故于中随拈一毫末。一一皆具十方三世依正色 <lb ed="X" n="0641a13"/><lb ed="R108" n="0649a11"/>心自他凡圣等法而无馀欠。乃至一欬一掉一名一 <lb ed="X" n="0641a14"/><lb ed="R108" n="0649a12"/>字罔非自心之全体大用。而欬掉名字之外更无一 <lb ed="X" n="0641a15"/><lb ed="R108" n="0649a13"/>法可得。此所谓法界也。何谓法界缘起。圣凡皆此法 <lb ed="X" n="0641a16"/><lb ed="R108" n="0649a14"/>界。非粗妙。无减增。不涉生死。不干迷悟。而悟顺法界 <lb ed="X" n="0641a17"/><lb ed="R108" n="0649a15"/>故出生二种涅槃。迷逆法界故妄现二种生死。迷逆 <lb ed="X" n="0641a18"/><lb ed="R108" n="0649b01"/>生死。法界宛然。无奈众生从未悟故终不能了。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0641a19"/><lb ed="R108" n="0649b02"/>菩萨愍之。从一真法界起种种因缘。世出世间事类 <lb ed="X" n="0641a20"/><lb ed="R108" n="0649b03"/>无算。一介蝼蚁万圣互援。神力既同慈心亦等。而众 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0641b" n="0641b"/> <lb ed="X" n="0641b01"/><lb ed="R108" n="0649b04"/>生迷逆妄故受化不齐。于诸<persName>佛</persName>菩萨平等光中。有有 <lb ed="X" n="0641b02"/><lb ed="R108" n="0649b05"/>缘无缘及缘中浅深久近之异。缘分差等化辨从违。 <lb ed="X" n="0641b03"/><lb ed="R108" n="0649b06"/>若或无缘徒劳引领。此所谓法界缘起也。是故建化 <lb ed="X" n="0641b04"/><lb ed="R108" n="0649b07"/>门中只论繫珠一義。如法花妙典廣谈夙因。先圣以 <lb ed="X" n="0641b05"/><lb ed="R108" n="0649b08"/>四释阐明<note place="inline">因缘释･约教释･本迹释･观心释</note>而必以因缘居首。由缘匪 <lb ed="X" n="0641b06"/><lb ed="R108" n="0649b09"/>一故教网弛张。由教无方故恩德贯彻<note place="inline">指本迹</note>。由恩不 <lb ed="X" n="0641b07"/><lb ed="R108" n="0649b10"/>可穷尽故得消归自<anchor xml:id="nkr_note_add_0641b0701" n="0641b0701"/><anchor xml:id="beg0641b0701" n="0641b0701"/>己<anchor xml:id="end0641b0701"/>领纳家珍<note place="inline">指观心</note>。故知因缘即 <lb ed="X" n="0641b08"/><lb ed="R108" n="0649b11"/>第一義。从上列祖极重时节因缘。良以无法与人亦 <lb ed="X" n="0641b09"/><lb ed="R108" n="0649b12"/>无语句。情种熟处假说心传。倘其不然。契理而不契 <lb ed="X" n="0641b10"/><lb ed="R108" n="0649b13"/>機。有句尽成非量。空花界裡无自立宗。花严大经王 <lb ed="X" n="0641b11"/><lb ed="R108" n="0649b14"/>于三藏。末後一著归重愿王。夫众生情爱牵连幻成。 <lb ed="X" n="0641b12"/><lb ed="R108" n="0649b15"/>世界妄执缘影遂立。前尘触之则生死浩然。究竟皆 <lb ed="X" n="0641b13"/><lb ed="R108" n="0650a01"/>归于业海。然而业繫之内尙且天经地義万<g ref="#CB15131">邦</g>作孚。 <lb ed="X" n="0641b14"/><lb ed="R108" n="0650a02"/>况诸<persName>佛</persName>菩萨悲智无涯色心俱寂。本真如以起用。称 <lb ed="X" n="0641b15"/><lb ed="R108" n="0650a03"/>法性以垂機。触之则生死消亡。究竟皆同归秘藏大 <lb ed="X" n="0641b16"/><lb ed="R108" n="0650a04"/>事。该乎九界深恩施<note place="inline">音异</note>于尘年。无不从此法界流。无 <lb ed="X" n="0641b17"/><lb ed="R108" n="0650a05"/>不还归此法界。此与六环业繫为何如而可反恣睽 <lb ed="X" n="0641b18"/><lb ed="R108" n="0650a06"/>违不从标準。是旨也。精研藏教备考群宗。由忍土而 <lb ed="X" n="0641b19"/><lb ed="R108" n="0650a07"/>遐揽十虚。从末流而旷观三际。则求生净土一法诚 <lb ed="X" n="0641b20"/><lb ed="R108" n="0650a08"/>法界第一缘起矣。说者谓阿弥愿勝驾越诸方。然诸 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0641c" n="0641c"/> <lb ed="X" n="0641c01"/><lb ed="R108" n="0650a09"/><persName>佛</persName>愿等子等心等。法性海中那容优劣。而千经万论 <lb ed="X" n="0641c02"/><lb ed="R108" n="0650a10"/>极口指归乐<g ref="#CB15131">邦</g>。十方廣长同声劝赞光寿者何哉。缘 <lb ed="X" n="0641c03"/><lb ed="R108" n="0650a11"/>在故耳。缘何谓在。信也。何谓不在。不信也。信不在处 <lb ed="X" n="0641c04"/><lb ed="R108" n="0650a12"/>恶业障之。如夜行者灭火而趋险道。如破浪者卷帆 <lb ed="X" n="0641c05"/><lb ed="R108" n="0650a13"/>而鼓横桡。事同背驰寧止迂曲。又诸<persName>佛</persName>四土。上三土 <lb ed="X" n="0641c06"/><lb ed="R108" n="0650a14"/>容有横義。至同居土大都有竖无横。唯极乐同居横 <lb ed="X" n="0641c07"/><lb ed="R108" n="0650a15"/>具四土。是故有情以凡夫而例一生補处国土。即缘 <lb ed="X" n="0641c08"/><lb ed="R108" n="0650b01"/>生而显称性五尘<persName>佛</persName>身。因应化而见法身真常说法。 <lb ed="X" n="0641c09"/><lb ed="R108" n="0650b02"/>从众鸟而闻梵音深远。以要言之。法法圆融尘尘究 <lb ed="X" n="0641c10"/><lb ed="R108" n="0650b03"/>竟。教海无一名相可筌罤。法门无一因果可比拟。然 <lb ed="X" n="0641c11"/><lb ed="R108" n="0650b04"/>此等稀有十方罕闻。而唯在极乐者何哉。缘深故耳。 <lb ed="X" n="0641c12"/><lb ed="R108" n="0650b05"/>缘何谓深。信深也。何谓浅。信浅也。信根浅处恒情域 <lb ed="X" n="0641c13"/><lb ed="R108" n="0650b06"/>之。如朝廷之有资格高才皓齿而不迁。如麟凤之于 <lb ed="X" n="0641c14"/><lb ed="R108" n="0650b07"/>走飞羽道毛群而一类。何由大方阔步豁破无明。又 <lb ed="X" n="0641c15"/><lb ed="R108" n="0650b08"/>诸<persName>佛</persName>度生皆穷纍劫。从凡阶圣不退为难。今求生极 <lb ed="X" n="0641c16"/><lb ed="R108" n="0650b09"/>乐但七日竭诚十念倾注。虽陷恶逆悉记往生。纔得 <lb ed="X" n="0641c17"/><lb ed="R108" n="0650b10"/>往生便圆踞三不退地。且见阿弥即见十方诸<persName>佛</persName>。生 <lb ed="X" n="0641c18"/><lb ed="R108" n="0650b11"/>极乐即生一切刹海。乃至阿弥一光极乐一尘。悉能 <lb ed="X" n="0641c19"/><lb ed="R108" n="0650b12"/>于中顿证十方三世依正色心自他凡圣等法。而不 <lb ed="X" n="0641c20"/><lb ed="R108" n="0650b13"/>出刹那际三昧。夫诸<persName>佛</persName>度生如彼难。阿弥度生如此 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0642a" n="0642a"/> <lb ed="X" n="0642a01"/><lb ed="R108" n="0650b14"/>易者何哉。缘久故耳。缘何谓久。信久也。何谓近。信近 <lb ed="X" n="0642a02"/><lb ed="R108" n="0650b15"/>也。信缘近处时分限之。如捨调弓而引彆弣。如放驯 <lb ed="X" n="0642a03"/><lb ed="R108" n="0651a01"/><g ref="#CB17295">𩣝</g>而服野駼。战勝之功当在异日。如上所论专重有 <lb ed="X" n="0642a04"/><lb ed="R108" n="0651a02"/>缘。缘深则境界难思。非等觉十地所能测。缘久则神 <lb ed="X" n="0642a05"/><lb ed="R108" n="0651a03"/>力迅速。非三祇百劫所可伦。要之阿弥非有加于吾 <lb ed="X" n="0642a06"/><lb ed="R108" n="0651a04"/>心也。吾心一念離绝故圣凡无在。吾心万法顿融故 <lb ed="X" n="0642a07"/><lb ed="R108" n="0651a05"/>四土无在。吾心不属时劫故十世刹那无在。吾心不 <lb ed="X" n="0642a08"/><lb ed="R108" n="0651a06"/>属方隅故微尘刹海无在。吾何歉乎哉。特仗增上因 <lb ed="X" n="0642a09"/><lb ed="R108" n="0651a07"/>缘一显发之耳。曾有久习神咒者一夜重魇。见狞物 <lb ed="X" n="0642a10"/><lb ed="R108" n="0651a08"/>持之置巨石下。其人怖急忆诵素所习咒。遂见狞物 <lb ed="X" n="0642a11"/><lb ed="R108" n="0651a09"/>倒散裂石而醒。设素未习咒或习未纯熟。缘种不深。 <lb ed="X" n="0642a12"/><lb ed="R108" n="0651a10"/>斯时也欲不呓死得乎。然梦中真言复是何物。倒狞 <lb ed="X" n="0642a13"/><lb ed="R108" n="0651a11"/>裂石谁实使之。皆即我现前一念之心也。自心神咒 <lb ed="X" n="0642a14"/><lb ed="R108" n="0651a12"/>唤醒自心魇人。净土法门亦如是。自心之阿弥还度 <lb ed="X" n="0642a15"/><lb ed="R108" n="0651a13"/>自心之生死。故知因缘之義甚深甚深。抑闻魇之重 <lb ed="X" n="0642a16"/><lb ed="R108" n="0651a14"/>者不许持光照。照即死。不许抱令起。抱多失心。唯就 <lb ed="X" n="0642a17"/><lb ed="R108" n="0651a15"/>暗中俾熟识者大呼其名。连声呼之无不解者。净土 <lb ed="X" n="0642a18"/><lb ed="R108" n="0651b01"/>法门亦如是。劫浊盛时众生魇重。毋以持名杂参话。 <lb ed="X" n="0642a19"/><lb ed="R108" n="0651b02"/>毋以粗心习勝观杂参话。则浊智腾波定起邪见。所 <lb ed="X" n="0642a20"/><lb ed="R108" n="0651b03"/>谓照之即死者也。习勝观则非其境界。定起魔事。所 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0642b" n="0642b"/> <lb ed="X" n="0642b01"/><lb ed="R108" n="0651b04"/>谓抱多失心者也。唯以现前一念无明业识之心。令 <lb ed="X" n="0642b02"/><lb ed="R108" n="0651b05"/>其专称阿弥陀<persName>佛</persName>名号。无间一心未有不亲证亲到 <lb ed="X" n="0642b03"/><lb ed="R108" n="0651b06"/>者。法门至此愈卑而愈不勝。仰愈浅而愈不可俯。自 <lb ed="X" n="0642b04"/><lb ed="R108" n="0651b07"/>呼自应自魇自醒。一心之本元顿彰。法界之体用全 <lb ed="X" n="0642b05"/><lb ed="R108" n="0651b08"/>揭。毋庸钻仰。只么修行。倘未悟透根源。寧可颛蒙合 <lb ed="X" n="0642b06"/><lb ed="R108" n="0651b09"/>妙。夫颛蒙念<persName>佛</persName>。至矣极矣无复加矣。但恐法门之戏 <lb ed="X" n="0642b07"/><lb ed="R108" n="0651b10"/>论难忘。生死之天怀不切。或执牟尼而视同瓦砾。或 <lb ed="X" n="0642b08"/><lb ed="R108" n="0651b11"/>以指爪而撮摩虚空。或抉翳而与眼以明。或传经而 <lb ed="X" n="0642b09"/><lb ed="R108" n="0651b12"/>苦舌之鳺。如此则扬之与抑总莫畅乎本怀。而信之 <lb ed="X" n="0642b10"/><lb ed="R108" n="0651b13"/>与疑皆不成乎三昧。间有大智。知进知退知存知亡。 <lb ed="X" n="0642b11"/><lb ed="R108" n="0651b14"/>而未遘至人未获圆悟。未穷极致未学要诠。欲升永 <lb ed="X" n="0642b12"/><lb ed="R108" n="0651b15"/>明之堂。入楚石之室。居五浊之世。阐难信之宗。殊非 <lb ed="X" n="0642b13"/><lb ed="R108" n="0652a01"/>聊尔。呜呼至人幽矣。圆悟皇哉。若无要诠谁与穷极。 <lb ed="X" n="0642b14"/><lb ed="R108" n="0652a02"/>昔 灵峰老人以正法眼选定净土十要一书。剞劂 <lb ed="X" n="0642b15"/><lb ed="R108" n="0652a03"/>未全。乙未以後梨枣四散。迄丁未年焚失数种。成时 <lb ed="X" n="0642b16"/><lb ed="R108" n="0652a04"/>窃念像季久转。唯此一门契理契機。而净土诸书唯 <lb ed="X" n="0642b17"/><lb ed="R108" n="0652a05"/>此诸要尽美尽善。爰加点评稍事节略。又仿慈雲忏 <lb ed="X" n="0642b18"/><lb ed="R108" n="0652a06"/>仪二门合行之例。会幽溪二要为一要。而自以观经 <lb ed="X" n="0642b19"/><lb ed="R108" n="0652a07"/>初门･弥陀行仪二种谬附之。其序首要解尊经也。要 <lb ed="X" n="0642b20"/><lb ed="R108" n="0652a08"/>之要也。次慈雲重行也。次新附二种亦行经也。三者 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0642c" n="0642c"/> <lb ed="X" n="0642c01"/><lb ed="R108" n="0652a09"/>而後则天台紫阁狮子林鄞江西斋幽溪以迄于袁。 <lb ed="X" n="0642c02"/><lb ed="R108" n="0652a10"/>皆以时也。又天台以论主冠本宗。袁以白衣殿。不尽 <lb ed="X" n="0642c03"/><lb ed="R108" n="0652a11"/>以时也。订讫倡募流通。而大心缁白共成焉。修捨沙 <lb ed="X" n="0642c04"/><lb ed="R108" n="0652a12"/>门成时合掌稽首重为告曰。净土持名之法有三大 <lb ed="X" n="0642c05"/><lb ed="R108" n="0652a13"/>要焉。一者。六字弘名念念之间欣厌具足。如出幽狱 <lb ed="X" n="0642c06"/><lb ed="R108" n="0652a14"/>奔托王家。步步之间欣厌具足。是故万缘之唾不食。 <lb ed="X" n="0642c07"/><lb ed="R108" n="0652a15"/>众苦之忍莫回。高置身于莲花。便订盟于芬利。蛆蝇 <lb ed="X" n="0642c08"/><lb ed="R108" n="0652b01"/>粪壤可煞惊惭。二者。参禅必不可无净土。为防退堕 <lb ed="X" n="0642c09"/><lb ed="R108" n="0652b02"/>寧不寒心。净土必不可入禅機。意见稍乘二门俱破。 <lb ed="X" n="0642c10"/><lb ed="R108" n="0652b03"/>若夫馀宗。在昔之时不必改絃。<anchor xml:id="nkr_note_add_0642c1001" n="0642c1001"/><anchor xml:id="beg0642c1001" n="0642c1001"/>但<anchor xml:id="end0642c1001"/>加善巧迴向。在今 <lb ed="X" n="0642c11"/><lb ed="R108" n="0652b04"/>之世只可助行。必须净业专修。冷暖自知何容强诤。 <lb ed="X" n="0642c12"/><lb ed="R108" n="0652b05"/>三者。一句弥陀非大彻不能全提。而最愚亦无少欠。 <lb ed="X" n="0642c13"/><lb ed="R108" n="0652b06"/>倘有些子分别便成大法魔殃。只贵一心受持寧羡 <lb ed="X" n="0642c14"/><lb ed="R108" n="0652b07"/>依稀解悟。乞儿若见小利急须吐弃无馀。棒打石人 <lb ed="X" n="0642c15"/><lb ed="R108" n="0652b08"/>头嚗嚗论实事。<anchor xml:id="nkr_note_add_0642c1501" n="0642c1501"/><anchor xml:id="beg0642c1501" n="0642c1501"/>已<anchor xml:id="end0642c1501"/>上三要颇切今时。倘能真实指迷。 <lb ed="X" n="0642c16"/><lb ed="R108" n="0652b09"/>我愿捨身供养。十方三世共闻此言。戊申端阳日相 <lb ed="X" n="0642c17"/><lb ed="R108" n="0652b10"/>似菩萨近住男成时稽首书于华阳度雲精舍之雲 <lb ed="X" n="0642c18"/><lb ed="R108" n="0652b11"/>气楼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0642c19"/> <lb ed="X" n="0642c20"/> <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0643a" n="0643a"/> <lb ed="X" n="0643a01"/> <lb ed="X" n="0643a02"/> <lb ed="X" n="0643a03"/><lb ed="R108" n="0653a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">灵峰藕益大师选定净土十要总目</cb:mulu><head>灵峰藕益大师选定净土十要总目</head> <lb ed="X" n="0643a04"/><lb ed="R108" n="0653a02"/><byline cb:type="other">古歙後学 成时 评点节略</byline> <lb ed="X" n="0643a05"/><lb ed="R108" n="0653a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a0501">卷第一<note place="inline">总序 总目 述 序</note> <lb ed="X" n="0643a06"/><lb ed="R108" n="0653a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a0601"><persName>佛</persName>说阿弥陀经要解</item></list></item> <lb ed="X" n="0643a07"/><lb ed="R108" n="0653a05"/><item xml:id="itemX61p0643a0701">卷第二<note place="inline">述</note> <lb ed="X" n="0643a08"/><lb ed="R108" n="0653a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a0801">往生净土忏愿仪</item> <lb ed="X" n="0643a09"/><lb ed="R108" n="0653a07"/><item xml:id="itemX61p0643a0901">往生净土决疑行愿二门</item></list></item> <lb ed="X" n="0643a10"/><lb ed="R108" n="0653a08"/><item xml:id="itemX61p0643a1001">卷第三<note place="inline">述</note> <lb ed="X" n="0643a11"/><lb ed="R108" n="0653a09"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a1101">观无量寿<persName>佛</persName>经初心三昧门</item> <lb ed="X" n="0643a12"/><lb ed="R108" n="0653a10"/><item xml:id="itemX61p0643a1201">受持<persName>佛</persName>说阿弥陀经行愿仪</item></list></item> <lb ed="X" n="0643a13"/><lb ed="R108" n="0653a11"/><item xml:id="itemX61p0643a1301">卷第四<note place="inline">述 旧序 旧後序</note> <lb ed="X" n="0643a14"/><lb ed="R108" n="0653a12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a1401">净土十疑论</item></list></item> <lb ed="X" n="0643a15"/><lb ed="R108" n="0653a13"/><item xml:id="itemX61p0643a1501">卷第五<note place="inline">述</note> <lb ed="X" n="0643a16"/><lb ed="R108" n="0653a14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a1601">念<persName>佛</persName>三昧宝王论<note place="inline">三卷</note></item></list></item> <lb ed="X" n="0643a17"/><lb ed="R108" n="0653a15"/><item xml:id="itemX61p0643a1701">卷第六<note place="inline">述 偈引</note> <lb ed="X" n="0643a18"/><lb ed="R108" n="0653b01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a1801">净土或问</item></list></item> <lb ed="X" n="0643a19"/><lb ed="R108" n="0653b02"/><item xml:id="itemX61p0643a1901">卷第七<note place="inline">述 旧序</note> <lb ed="X" n="0643a20"/><lb ed="R108" n="0653b03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643a2001">宝王三昧念<persName>佛</persName>直指<note place="inline">二卷</note></item></list></item> <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0643b" n="0643b"/> <lb ed="X" n="0643b01"/><lb ed="R108" n="0653b04"/><item xml:id="itemX61p0643b0101">卷第八<note place="inline">述 赞</note> <lb ed="X" n="0643b02"/><lb ed="R108" n="0653b05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643b0201">西斋净土诗<note place="inline">三卷</note></item></list></item> <lb ed="X" n="0643b03"/><lb ed="R108" n="0653b06"/><item xml:id="itemX61p0643b0301">卷第九<note place="inline">述</note> <lb ed="X" n="0643b04"/><lb ed="R108" n="0653b07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643b0401">净土生无生论</item> <lb ed="X" n="0643b05"/><lb ed="R108" n="0653b08"/><item xml:id="itemX61p0643b0501">净土法语</item></list></item> <lb ed="X" n="0643b06"/><lb ed="R108" n="0653b09"/><item xml:id="itemX61p0643b0601">卷第十<note place="inline">述 旧序 原序</note> <lb ed="X" n="0643b07"/><lb ed="R108" n="0653b10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX61p0643b0701">西方合论<note place="inline">十卷</note></item></list></item></list> <lb ed="X" n="0643b08"/> <lb ed="X" n="0643b09"/><lb ed="R108" n="0653b12"/><p xml:id="pX61p0643b0901">净土十要总目</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643b10"/> <lb ed="X" n="0643b11"/><lb ed="R108" n="0654a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>灵峰藕益大师选定净土十要卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0643b12"/> <lb ed="X" n="0643b13"/><lb ed="R108" n="0654a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">第一要述</cb:mulu><p xml:id="pX61p0643b1301">述曰。<persName>佛</persName>法之妙莫要于净土。净土之妙莫要于 <lb ed="X" n="0643b14"/><lb ed="R108" n="0654a04"/>持名。持名之妙莫要于小本阿弥陀经。小本之 <lb ed="X" n="0643b15"/><lb ed="R108" n="0654a05"/>妙莫要于灵峰要解。倘未读要解。或读未精详。 <lb ed="X" n="0643b16"/><lb ed="R108" n="0654a06"/>或精详未贯彻。便谓于小本无不知无不信无 <lb ed="X" n="0643b17"/><lb ed="R108" n="0654a07"/>不悟入。可乎。既于本经有未尽。一行三昧如何 <lb ed="X" n="0643b18"/><lb ed="R108" n="0654a08"/>修行。既未善持名。净土玄关如何优入。既未阶 <lb ed="X" n="0643b19"/><lb ed="R108" n="0654a09"/>净信净愿。十方三世<persName>佛</persName>祖大道如何荷担。然则 <lb ed="X" n="0643b20"/><lb ed="R108" n="0654a10"/>要解之有关于十方三世<persName>佛</persName>祖大道也甚矣。今 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0643c" n="0643c"/> <lb ed="X" n="0643c01"/><lb ed="R108" n="0654a11"/>定十要以要解为上首。厥義有三。一祖<persName>佛</persName>经以 <lb ed="X" n="0643c02"/><lb ed="R108" n="0654a12"/>小本为净土诸经之最要故。二重持名以末法 <lb ed="X" n="0643c03"/><lb ed="R108" n="0654a13"/>修行总以持名为行本故。三立本经之大宗以 <lb ed="X" n="0643c04"/><lb ed="R108" n="0654a14"/>今解精彻确正堪为要中之要。故读十要者请 <lb ed="X" n="0643c05"/><lb ed="R108" n="0654a15"/>以要解为主。以馀九为伴。能令邪解莫入。能令 <lb ed="X" n="0643c06"/><lb ed="R108" n="0654b01"/>意见不容。能令心宗圆明。能令美善双尽。夫然 <lb ed="X" n="0643c07"/><lb ed="R108" n="0654b02"/>後不愧为真学<persName>佛</persName>者。夫然後不自误误人。夫然 <lb ed="X" n="0643c08"/><lb ed="R108" n="0654b03"/>後必生净土。夫然後可学一切<persName>佛</persName>法。夫然後知 <lb ed="X" n="0643c09"/><lb ed="R108" n="0654b04"/>十方三世<persName>佛</persName>祖之大道擧不外乎此矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0643c10"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1164-1a <persName>佛</persName>说阿弥陀经要解重刻序</cb:mulu><head>No. 1164-1a <lb ed="X" n="0643c11"/><lb ed="R108" n="0654b05"/> <persName>佛</persName>说阿弥陀经要解重刻序</head> <lb ed="X" n="0643c12"/> <lb ed="X" n="0643c13"/><lb ed="R108" n="0654b06"/><p xml:id="pX61p0643c1301">净土深旨滥始于观经之观<persName>佛</persName>。汇泽于小本之持 <lb ed="X" n="0643c14"/><lb ed="R108" n="0654b07"/>名。二经盖不思议无上心要也。释妙观者。有天台 <lb ed="X" n="0643c15"/><lb ed="R108" n="0654b08"/>圣祖大宗称经发明要矣。释小本者。振古于斯诸 <lb ed="X" n="0643c16"/><lb ed="R108" n="0654b09"/>美毕备。以言心要似有待焉。岁在丁亥。 灵峰大 <lb ed="X" n="0643c17"/><lb ed="R108" n="0654b10"/>师述成要解。如灯照色而非光华。以義定名而非 <lb ed="X" n="0643c18"/><lb ed="R108" n="0654b11"/>拟议。不过道屋裡事而聆者若惊。不外布帛菽粟 <lb ed="X" n="0643c19"/><lb ed="R108" n="0654b12"/>之谭而未曾有诸凡横竖四土事理一心罔弗。精 <lb ed="X" n="0643c20"/><lb ed="R108" n="0654b13"/>義入神。要归允当。使学者了然知生信发愿以起 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0644a" n="0644a"/> <lb ed="X" n="0644a01"/><lb ed="R108" n="0654b14"/>妙行无缛焉矣。尔小本得是疏便觉一行三昧。横 <lb ed="X" n="0644a02"/><lb ed="R108" n="0654b15"/>吞万派而卓立孤标。事出非常而道在伊迩。深固 <lb ed="X" n="0644a03"/><lb ed="R108" n="0655a01"/>幽远之藏一旦尽开。吾闻善善之家機理双契。是 <lb ed="X" n="0644a04"/><lb ed="R108" n="0655a02"/>故矢必应弦药必应病。今要解逗末世機。能提深 <lb ed="X" n="0644a05"/><lb ed="R108" n="0655a03"/>警彻悟之人。俾其法界圆昭。尽杜虚解邪僻之习。 <lb ed="X" n="0644a06"/><lb ed="R108" n="0655a04"/>又能使中下之辈信而有勇。至于正讹订误纤巨 <lb ed="X" n="0644a07"/><lb ed="R108" n="0655a05"/>不遗。浑然德音方正不割。诚诸祖所密印。诸<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0644a08"/><lb ed="R108" n="0655a06"/>共加。以为劫外优昙掌中摩勒匪阿也。癸巳岁。大 <lb ed="X" n="0644a09"/><lb ed="R108" n="0655a07"/>师在歙浦演说释義。分科间有不同。尤觉闻所未 <lb ed="X" n="0644a10"/><lb ed="R108" n="0655a08"/>闻信所未信。华阳学人性且录出。名歙浦本。今重 <lb ed="X" n="0644a11"/><lb ed="R108" n="0655a09"/>梓十要。遂以此本授锓。谨序而识之。</p><p xml:id="pX61p0644a1115" cb:place="inline">时戊申端阳 <lb ed="X" n="0644a12"/><lb ed="R108" n="0655a10"/>後三日也古歙学人成时和南书</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644a13"/> <lb ed="X" n="0644a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 1164-1 <persName>佛</persName>说阿弥陀经要解</cb:mulu><head>No. 1164-1 <lb ed="X" n="0644a15"/><lb ed="R108" n="0655a11"/> <persName>佛</persName>说阿弥陀经要解</head> <lb ed="X" n="0644a16"/> <lb ed="X" n="0644a17"/><lb ed="R108" n="0655a12"/><byline cb:type="other">三藏法师 鸠摩罗什 译</byline> <lb ed="X" n="0644a18"/><lb ed="R108" n="0655a13"/><byline cb:type="author">西有沙门 智旭 解</byline> <lb ed="X" n="0644a19"/><lb ed="R108" n="0655a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">前文</cb:mulu><p xml:id="pX61p0644a1901">原夫诸<persName>佛</persName>愍念群迷随機施化。虽归元无二而方 <lb ed="X" n="0644a20"/><lb ed="R108" n="0655a15"/>便多门。然于一切方便中求其至直捷至圆顿者。 <lb ed="X" n="0644a21"/><lb ed="R108" n="0655b01"/>莫若念<persName>佛</persName>求生净土。又于一切念<persName>佛</persName>法门中求其 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0644b" n="0644b"/> <lb ed="X" n="0644b01"/><lb ed="R108" n="0655b02"/>至简易至稳当者。莫若信愿专持名号。是故净土 <lb ed="X" n="0644b02"/><lb ed="R108" n="0655b03"/>三经幷行。古人独以弥陀经为日课。岂非持名一 <lb ed="X" n="0644b03"/><lb ed="R108" n="0655b04"/>法普被三根。摄事理无遗。统宗教无外。尤不可思 <lb ed="X" n="0644b04"/><lb ed="R108" n="0655b05"/>议也哉。註疏代不乏人。世湮所存无幾。雲栖疏抄 <lb ed="X" n="0644b05"/><lb ed="R108" n="0655b06"/>廣大精微。幽溪圆中钞高深洪博。如二曜中天有 <lb ed="X" n="0644b06"/><lb ed="R108" n="0655b07"/>目皆睹。特以文富義繁边涯莫测。致初機浅识信 <lb ed="X" n="0644b07"/><lb ed="R108" n="0655b08"/>愿难阶。故弗揣庸愚再述要解。不敢与二翁竞异。 <lb ed="X" n="0644b08"/><lb ed="R108" n="0655b09"/>亦不敢与二翁强同也。将释经文五重玄義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644b09"/><lb ed="R108" n="0655b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第一释名</cb:mulu><head>第一释名</head><p xml:id="pX61p0644b0905" cb:place="inline">此经以能说所说人为名。<persName>佛</persName>者。此土能 <lb ed="X" n="0644b10"/><lb ed="R108" n="0655b11"/>说之教主。即释迦牟尼。乘大悲愿力。生五浊恶世。 <lb ed="X" n="0644b11"/><lb ed="R108" n="0655b12"/>以先觉觉後觉。无法不知无法不见者也。说者悦 <lb ed="X" n="0644b12"/><lb ed="R108" n="0655b13"/>所怀也。<persName>佛</persName>以度生为怀。众生成<persName>佛</persName>機熟。为说难信 <lb ed="X" n="0644b13"/><lb ed="R108" n="0655b14"/>法。令究竟脱。故悦也。阿弥陀。所说彼土之导师。以 <lb ed="X" n="0644b14"/><lb ed="R108" n="0655b15"/>四十八愿接信愿念<persName>佛</persName>众生生<name role="" type="person">极乐世界</name>。永阶不 <lb ed="X" n="0644b15"/><lb ed="R108" n="0656a01"/>退者也。梵语阿弥陀。此云无量寿。亦云无量光。要 <lb ed="X" n="0644b16"/><lb ed="R108" n="0656a02"/>之功德智慧神通道力依正莊严说法化度一一 <lb ed="X" n="0644b17"/><lb ed="R108" n="0656a03"/>无量也。一切金口通名为经。对上五字是通别合 <lb ed="X" n="0644b18"/><lb ed="R108" n="0656a04"/>为题也。教行理三各论通别。廣如台藏所明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644b19"/><lb ed="R108" n="0656a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第二辨体</cb:mulu><head>第二辨体</head><p xml:id="pX61p0644b1905" cb:place="inline">大乘经皆以实相为正体。吾人现前一 <lb ed="X" n="0644b20"/><lb ed="R108" n="0656a06"/>念心性。不在内不在外不在中间。非过去非现在 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0644c" n="0644c"/> <lb ed="X" n="0644c01"/><lb ed="R108" n="0656a07"/>非未来。非靑黄赤白长短方圆。非香非味非触非 <lb ed="X" n="0644c02"/><lb ed="R108" n="0656a08"/>法。觅之了不可得而不可言其无。具造百界千如 <lb ed="X" n="0644c03"/><lb ed="R108" n="0656a09"/>而不可言其有。離一切缘虑分别语言文字相。而 <lb ed="X" n="0644c04"/><lb ed="R108" n="0656a10"/>缘虑分别语言文字非離此别有自性。要之離一 <lb ed="X" n="0644c05"/><lb ed="R108" n="0656a11"/>切相即一切法。離故无相。即故无不相。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c0501" n="0644c0501"/><anchor xml:id="beg0644c0501" n="0644c0501"/>已<anchor xml:id="end0644c0501"/>强 <lb ed="X" n="0644c06"/><lb ed="R108" n="0656a12"/>名实相。实相之体非寂非照。而复寂而恒照照而 <lb ed="X" n="0644c07"/><lb ed="R108" n="0656a13"/>恒寂。照而寂强名<name role="" type="person">常寂光土</name>。寂而照强名淸净法 <lb ed="X" n="0644c08"/><lb ed="R108" n="0656a14"/>身。又照寂强名法身。寂照强名报身。又性德寂照 <lb ed="X" n="0644c09"/><lb ed="R108" n="0656a15"/>名法身。修德寂照名报身。又修德照寂名受用身。 <lb ed="X" n="0644c10"/><lb ed="R108" n="0656b01"/>修德寂照名应化身。寂照不二。性修不二。身土不 <lb ed="X" n="0644c11"/><lb ed="R108" n="0656b02"/>二。无非实相。实相无二亦无不二。是故擧体作依 <lb ed="X" n="0644c12"/><lb ed="R108" n="0656b03"/>作正作法作报作自作他。乃至能说所说能度所 <lb ed="X" n="0644c13"/><lb ed="R108" n="0656b04"/>度能信所信能愿所愿能持所持能生所生能赞 <lb ed="X" n="0644c14"/><lb ed="R108" n="0656b05"/>所赞。无非实相正印之所印也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0644c15"/><lb ed="R108" n="0656b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第三明宗</cb:mulu><head>第三明宗</head><p xml:id="pX61p0644c1505" cb:place="inline">宗是修行要径会体枢機而万行之纲 <lb ed="X" n="0644c16"/><lb ed="R108" n="0656b07"/>领也。提纲则众目张。挈领则襟袖至。故体後应须 <lb ed="X" n="0644c17"/><lb ed="R108" n="0656b08"/>辨宗。此经以信愿持名为修行之宗要。非信不足 <lb ed="X" n="0644c18"/><lb ed="R108" n="0656b09"/>启愿。非愿不足导行。非持名妙行不足满所愿而 <lb ed="X" n="0644c19"/><lb ed="R108" n="0656b10"/>证所信。经中先陈依正以生信。次劝发愿以导行。 <lb ed="X" n="0644c20"/><lb ed="R108" n="0656b11"/>次示持名以径登不退。信则信自信他信因信果 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0645a" n="0645a"/> <lb ed="X" n="0645a01"/><lb ed="R108" n="0656b12"/>信事信理。愿则厌離娑婆<anchor xml:id="nkr_note_add_0645a0101" n="0645a0101"/><anchor xml:id="beg0645a0101" n="0645a0101"/>欣<anchor xml:id="end0645a0101"/>求极乐。行则执持名 <lb ed="X" n="0645a02"/><lb ed="R108" n="0656b13"/>号一心不乱。信自者。信我现前一念之心。本非肉 <lb ed="X" n="0645a03"/><lb ed="R108" n="0656b14"/>团亦非缘影。竖无初後横绝边涯。终日随缘终日 <lb ed="X" n="0645a04"/><lb ed="R108" n="0656b15"/>不变。十方虚空微尘国土元我一念心中所现物。 <lb ed="X" n="0645a05"/><lb ed="R108" n="0657a01"/>我虽昏迷倒惑。苟一念迴心。决定得生自心本具 <lb ed="X" n="0645a06"/><lb ed="R108" n="0657a02"/>极乐。更无疑虑。是名信自。信他者。信释迦<persName>如来</persName>决 <lb ed="X" n="0645a07"/><lb ed="R108" n="0657a03"/>无诳语。弥陀<persName>世尊</persName>决无虚愿。六方诸<persName>佛</persName>廣长舌决 <lb ed="X" n="0645a08"/><lb ed="R108" n="0657a04"/>无二言。随顺诸<persName>佛</persName>真实教诲。决志求生。更无疑惑。 <lb ed="X" n="0645a09"/><lb ed="R108" n="0657a05"/>是名信他。信因者。深信散乱称名犹为成<persName>佛</persName>种子。 <lb ed="X" n="0645a10"/><lb ed="R108" n="0657a06"/>况一心不乱安得不生净土。是名信因。信果者。深 <lb ed="X" n="0645a11"/><lb ed="R108" n="0657a07"/>信净土诸善聚会皆从念<persName>佛</persName>三昧得生。如种瓜得 <lb ed="X" n="0645a12"/><lb ed="R108" n="0657a08"/>瓜种豆得豆。亦如影必随形响必应声。决无虚弃。 <lb ed="X" n="0645a13"/><lb ed="R108" n="0657a09"/>是名信果。信事者。深信只今现前一念不可尽故。 <lb ed="X" n="0645a14"/><lb ed="R108" n="0657a10"/>依心所现十方世界亦不可尽。实有<name role="" type="person">极乐国</name>在十 <lb ed="X" n="0645a15"/><lb ed="R108" n="0657a11"/>万亿土外。最极淸净莊严。不同莊生寓言。是名信 <lb ed="X" n="0645a16"/><lb ed="R108" n="0657a12"/>事。信理者。深信十万亿土实不出我今现前介尔 <lb ed="X" n="0645a17"/><lb ed="R108" n="0657a13"/>一念心外。以吾现前一念心性实无外故。又深信 <lb ed="X" n="0645a18"/><lb ed="R108" n="0657a14"/>西方依正主伴皆吾现前一念心中所现影。全事 <lb ed="X" n="0645a19"/><lb ed="R108" n="0657a15"/>即理全妄即真。全修即性全他即自。我心遍故。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0645a20"/><lb ed="R108" n="0657b01"/>心亦遍。一切众生心性亦遍。譬一室千灯。光光互 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0645b" n="0645b"/> <lb ed="X" n="0645b01"/><lb ed="R108" n="0657b02"/>遍褈褈交摄不相妨碍。是名信理。如此信<anchor xml:id="nkr_note_add_0645b0101" n="0645b0101"/><anchor xml:id="beg0645b0101" n="0645b0101"/>已<anchor xml:id="end0645b0101"/>则娑 <lb ed="X" n="0645b02"/><lb ed="R108" n="0657b03"/>婆即自心所感之秽。而自心秽理应厌離。极乐即 <lb ed="X" n="0645b03"/><lb ed="R108" n="0657b04"/>自心所感之净。而自心净理应欣求。厌秽须捨至 <lb ed="X" n="0645b04"/><lb ed="R108" n="0657b05"/>究竟方无可捨。欣净须取至究竟方无可取。故妙 <lb ed="X" n="0645b05"/><lb ed="R108" n="0657b06"/>宗云。取捨若极与不取捨亦非异辙。设不从事取 <lb ed="X" n="0645b06"/><lb ed="R108" n="0657b07"/>捨但尙不取不捨。即是执理废事。既废于事。理亦 <lb ed="X" n="0645b07"/><lb ed="R108" n="0657b08"/>不圆。若达全事即理。则取亦即理捨亦即理。一取 <lb ed="X" n="0645b08"/><lb ed="R108" n="0657b09"/>一捨无非法界。故次信而明愿也。言执持名号一 <lb ed="X" n="0645b09"/><lb ed="R108" n="0657b10"/>心不乱者。名以召德。德不可思议。故名号亦不可 <lb ed="X" n="0645b10"/><lb ed="R108" n="0657b11"/>思议。名号功德不可思议。故使散称为<persName>佛</persName>种。执持 <lb ed="X" n="0645b11"/><lb ed="R108" n="0657b12"/>登不退也。然诸经示净土行万别千差。如观像观 <lb ed="X" n="0645b12"/><lb ed="R108" n="0657b13"/>想礼拜供养五悔六念等。一一行成皆生净土。唯 <lb ed="X" n="0645b13"/><lb ed="R108" n="0657b14"/>持名一法收機最廣下手最易。故释迦慈尊无问 <lb ed="X" n="0645b14"/><lb ed="R108" n="0657b15"/>自说。特向大智舍利弗拈出。可谓方便中第一方 <lb ed="X" n="0645b15"/><lb ed="R108" n="0658a01"/>便。了義中无上了義。圆顿中最极圆顿。故云明珠 <lb ed="X" n="0645b16"/><lb ed="R108" n="0658a02"/>投于浊水。浊水不得不淸。<persName>佛</persName>号投于乱心。乱心不 <lb ed="X" n="0645b17"/><lb ed="R108" n="0658a03"/>得不<persName>佛</persName>也。信愿持名以为一乘真因。四种净土以 <lb ed="X" n="0645b18"/><lb ed="R108" n="0658a04"/>为一乘妙果。擧因则果必随之。故以信愿持名为 <lb ed="X" n="0645b19"/><lb ed="R108" n="0658a05"/>经正宗。其四种净土之相。详在妙宗钞及梵网玄 <lb ed="X" n="0645b20"/><lb ed="R108" n="0658a06"/>義。兹不具述。俟後释依正文中当略示耳。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0645c" n="0645c"/> <lb ed="X" n="0645c01"/><lb ed="R108" n="0658a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第四明力用</cb:mulu><head>第四明力用</head><p xml:id="pX61p0645c0106" cb:place="inline">此经以往生不退为力用。往生有四 <lb ed="X" n="0645c02"/><lb ed="R108" n="0658a08"/>土。各论九品。且略明得生四土之相。若执持名号 <lb ed="X" n="0645c03"/><lb ed="R108" n="0658a09"/>未断见思。随其或散或定。于同居土分三辈九品。 <lb ed="X" n="0645c04"/><lb ed="R108" n="0658a10"/>若持至事一心不乱。见思任运先落。则生方便有 <lb ed="X" n="0645c05"/><lb ed="R108" n="0658a11"/>馀净土。若至理一心不乱。豁破无明一品乃至四 <lb ed="X" n="0645c06"/><lb ed="R108" n="0658a12"/>十一品。则生实报莊严净土。亦分证<name role="" type="person">常寂光土</name>。若 <lb ed="X" n="0645c07"/><lb ed="R108" n="0658a13"/>无明断尽。则是上上实报究竟寂光也。不退有四 <lb ed="X" n="0645c08"/><lb ed="R108" n="0658a14"/>義。一念不退。破无明。显<persName>佛</persName>性。径生实报。分证寂光。 <lb ed="X" n="0645c09"/><lb ed="R108" n="0658a15"/>二行不退。见思既落。尘沙亦破。生方便土。进趋极 <lb ed="X" n="0645c10"/><lb ed="R108" n="0658b01"/>果。三位不退。带业往生。在同居土。莲花托质。永離 <lb ed="X" n="0645c11"/><lb ed="R108" n="0658b02"/>退缘。四毕竟不退。不论至心散心有心无心或解 <lb ed="X" n="0645c12"/><lb ed="R108" n="0658b03"/>不解。但弥陀名号或六方<persName>佛</persName>名。此经名字一经于 <lb ed="X" n="0645c13"/><lb ed="R108" n="0658b04"/>耳。假使千万劫後毕竟因斯度脱。如闻涂毒鼓远 <lb ed="X" n="0645c14"/><lb ed="R108" n="0658b05"/>近皆丧。食少金刚决定不消也。复次只带业生同 <lb ed="X" n="0645c15"/><lb ed="R108" n="0658b06"/>居净证位不退者。皆与補处俱。亦皆一生必補<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0645c16"/><lb ed="R108" n="0658b07"/>位。夫上善一处是生同居。即<anchor xml:id="nkr_note_add_0645c1601" n="0645c1601"/><anchor xml:id="beg0645c1601" n="0645c1601"/>已<anchor xml:id="end0645c1601"/>横生上三土。一生 <lb ed="X" n="0645c17"/><lb ed="R108" n="0658b08"/>補<persName>佛</persName>是位不退。即<anchor xml:id="nkr_note_add_0645c1701" n="0645c1701"/><anchor xml:id="beg0645c1701" n="0645c1701"/>已<anchor xml:id="end0645c1701"/>圆证三不退。如斯力用乃千 <lb ed="X" n="0645c18"/><lb ed="R108" n="0658b09"/>经万论所未曾有。较彼顿悟正因仅为出尘阶渐。 <lb ed="X" n="0645c19"/><lb ed="R108" n="0658b10"/>生生不退始可期于<persName>佛</persName>阶者。不可同日语矣。宗教 <lb ed="X" n="0645c20"/><lb ed="R108" n="0658b11"/>之士如何勿思。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0646a" n="0646a"/> <lb ed="X" n="0646a01"/><lb ed="R108" n="0658b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">第五教相</cb:mulu><head>第五教相</head><p xml:id="pX61p0646a0105" cb:place="inline">此大乘菩萨藏摄。又是无问自说彻底 <lb ed="X" n="0646a02"/><lb ed="R108" n="0658b13"/>大慈之所加持。能令末法多障有情依斯径登不 <lb ed="X" n="0646a03"/><lb ed="R108" n="0658b14"/>退。故当来经法灭尽。特留此经住世百年廣度含 <lb ed="X" n="0646a04"/><lb ed="R108" n="0658b15"/>识。阿伽陀药万病总持。绝待圆融不可思议。花严 <lb ed="X" n="0646a05"/><lb ed="R108" n="0659a01"/>奥藏法花秘髓。一切诸<persName>佛</persName>之心要。菩萨万行之司 <lb ed="X" n="0646a06"/><lb ed="R108" n="0659a02"/>南。皆不出于此矣。欲廣歎述穷劫莫尽。智者自当 <lb ed="X" n="0646a07"/><lb ed="R108" n="0659a03"/>知之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646a08"/><lb ed="R108" n="0659a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">本文</cb:mulu><p xml:id="pX61p0646a0801">△入文为三。初序分。二正宗分。三流通分。此三名 <lb ed="X" n="0646a09"/><lb ed="R108" n="0659a05"/>初善中善後善。序如首。五官具存。正宗如身。脏腑 <lb ed="X" n="0646a10"/><lb ed="R108" n="0659a06"/>无缺。流通如手足。运行不滞。故智者释法花初一 <lb ed="X" n="0646a11"/><lb ed="R108" n="0659a07"/>品皆为序。後十一品半皆为流通。又一时迹本二 <lb ed="X" n="0646a12"/><lb ed="R108" n="0659a08"/>门各分三段。则法师等五品皆为迹门流通。盖序 <lb ed="X" n="0646a13"/><lb ed="R108" n="0659a09"/>必提一经之纲。流通则法施不壅。关系非小。後人 <lb ed="X" n="0646a14"/><lb ed="R108" n="0659a10"/>不达。见经文稍涉義理便判入正宗。致序及流通 <lb ed="X" n="0646a15"/><lb ed="R108" n="0659a11"/>仅存故套。安所称初语亦善後语亦善也哉。</p><p xml:id="pX61p0646a1518" cb:place="inline">初序 <lb ed="X" n="0646a16"/><lb ed="R108" n="0659a12"/>分二。初通序。二别序。初中二。初标法会时处。二引 <lb ed="X" n="0646a17"/><lb ed="R108" n="0659a13"/>大众同闻。今初。</p> <lb ed="X" n="0646a18"/><lb ed="R108" n="0659a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0646a1801">如是我闻。一时<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name><name role="" type="person">祇树给孤独园</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646a19"/><lb ed="R108" n="0659a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0646a1901">如是标信顺。我闻标师承。一时标機感。<persName>佛</persName>标教主。 <lb ed="X" n="0646a20"/><lb ed="R108" n="0659b01"/>舍卫等标说经处也。实相妙理古今不变名如。依 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0646b" n="0646b"/> <lb ed="X" n="0646b01"/><lb ed="R108" n="0659b02"/>实相理念<persName>佛</persName>求生净土决定无非曰是。实相非我 <lb ed="X" n="0646b02"/><lb ed="R108" n="0659b03"/>非无我。阿难不壞假名故仍称我。耳根发耳识亲 <lb ed="X" n="0646b03"/><lb ed="R108" n="0659b04"/>聆圆音。如空印空。名闻。时无实法。以师资道合说 <lb ed="X" n="0646b04"/><lb ed="R108" n="0659b05"/>听周足名一时。自觉觉他觉行圆满人天大师名 <lb ed="X" n="0646b05"/><lb ed="R108" n="0659b06"/><persName>佛</persName>。舍卫此云闻物。<name role="" type="person">中印度</name>大国之名。波斯匿王所 <lb ed="X" n="0646b06"/><lb ed="R108" n="0659b07"/>都也。匿王太子名祇陀。此云战勝。匿王大臣名须 <lb ed="X" n="0646b07"/><lb ed="R108" n="0659b08"/>达多。此云<name role="" type="person">给孤独</name>。给孤长者布金买太子园供<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0646b08"/><lb ed="R108" n="0659b09"/>及僧。祇陀感歎施馀未布少地。故幷名祇树给孤 <lb ed="X" n="0646b09"/><lb ed="R108" n="0659b10"/>独园也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0646b0904" cb:place="inline">△二引大众同闻三。初声闻众。二菩萨众。 <lb ed="X" n="0646b10"/><lb ed="R108" n="0659b11"/>三天人众。声闻居首者。出世相故。常随从故。<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0646b11"/><lb ed="R108" n="0659b12"/>赖僧传故。菩萨居中者。相不定故。不常随故。表中 <lb ed="X" n="0646b12"/><lb ed="R108" n="0659b13"/>道義故。天人列後者。世间相故。凡圣品杂故。外护 <lb ed="X" n="0646b13"/><lb ed="R108" n="0659b14"/>职故。</p><p xml:id="pX61p0646b1303" cb:place="inline">初声闻众又三。初明类标数。二表位歎德。三 <lb ed="X" n="0646b14"/><lb ed="R108" n="0659b15"/>列上首名。今初。</p> <lb ed="X" n="0646b15"/><lb ed="R108" n="0660a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0646b1501">与大比丘僧千二百五十人俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646b16"/><lb ed="R108" n="0660a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0646b1601">大比丘。受具足戒出家人也。比丘。梵语含三義。一 <lb ed="X" n="0646b17"/><lb ed="R108" n="0660a03"/>乞士。隻钵资身无所蓄藏专求出要。二破恶。正慧 <lb ed="X" n="0646b18"/><lb ed="R108" n="0660a04"/>观察破烦恼恶不堕爱见。三怖魔。发心受戒羯磨 <lb ed="X" n="0646b19"/><lb ed="R108" n="0660a05"/>成就魔即怖也。僧者具云僧伽。此翻和合众。同证 <lb ed="X" n="0646b20"/><lb ed="R108" n="0660a06"/>无为解脱名理和。身同住･口无诤･意同悦･见同解･ <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0646c" n="0646c"/> <lb ed="X" n="0646c01"/><lb ed="R108" n="0660a07"/>戒同修･利同均名事和也。千二百五十人者。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0646001" n="0646001"/>三葉 <lb ed="X" n="0646c02"/><lb ed="R108" n="0660a08"/>波师资共千人。身子･目连师资二百人。耶舍子等 <lb ed="X" n="0646c03"/><lb ed="R108" n="0660a09"/>五十人。皆<persName>佛</persName>成道先得度脱。感<persName>佛</persName>深恩常随从也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646c04"/><lb ed="R108" n="0660a10"/><p xml:id="pX61p0646c0401">△二表位歎德。</p> <lb ed="X" n="0646c05"/><lb ed="R108" n="0660a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0646c0501">皆是大阿罗汉<note place="inline">之位。其德为</note>众所知识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646c06"/><lb ed="R108" n="0660a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0646c0601">阿罗汉亦含三義。一<persName>应供</persName>。即乞士果。二杀贼。即破 <lb ed="X" n="0646c07"/><lb ed="R108" n="0660a13"/>恶果。三无生。即怖魔果。复有慧解脱･俱解脱･无疑 <lb ed="X" n="0646c08"/><lb ed="R108" n="0660a14"/>解脱三种不同。今是无疑解脱。故名大。又本是法 <lb ed="X" n="0646c09"/><lb ed="R108" n="0660a15"/>身大士。示作声闻证此净土不思议法。故名大也。 <lb ed="X" n="0646c10"/><lb ed="R108" n="0660b01"/>从<persName>佛</persName>转轮廣利人天。故为众所知识。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0646c1015" cb:place="inline">△三列上首 <lb ed="X" n="0646c11"/><lb ed="R108" n="0660b02"/>名。</p> <lb ed="X" n="0646c12"/><lb ed="R108" n="0660b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0646c1201">长老舍利弗<note place="inline">此云身子</note>･<name role="" type="person">摩诃目犍连</name><note place="inline">大<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c1201" n="0646c1201"/><anchor xml:id="beg0646c1201" n="0646c1201"/>采<anchor xml:id="end0646c1201"/>菽氏</note>･<name role="" type="person">摩诃迦葉</name><note place="inline"><name role="" type="person">大饮光</name></note>･ <lb ed="X" n="0646c13"/><lb ed="R108" n="0660b04"/><name role="" type="person">摩诃迦旃延</name><note place="inline">大文饰</note>･<name role="" type="person">摩诃拘絺罗</name><note place="inline">大膝</note>･離婆多<note place="inline">星宿</note>･周利槃 <lb ed="X" n="0646c14"/><lb ed="R108" n="0660b05"/>陀伽<note place="inline">继道</note>･难陀<note place="inline">喜</note>･<name role="" type="person">阿难陀</name><note place="inline">庆喜</note>･罗睺罗<note place="inline">覆障</note>･<name role="" type="person">憍梵波提</name><note place="inline">牛呞</note>･宾 <lb ed="X" n="0646c15"/><lb ed="R108" n="0660b06"/>头卢颇罗堕<note place="inline">不动利根</note>･<name role="" type="person">迦留陀夷</name><note place="inline">黑光</note>･<name role="" type="person">摩诃劫宾那</name><note place="inline">房宿</note>･薄拘 <lb ed="X" n="0646c16"/><lb ed="R108" n="0660b07"/>罗<note place="inline">善容</note>･阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g><note place="inline">无贫</note>。如是等诸大弟子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0646c17"/><lb ed="R108" n="0660b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0646c1701">德腊俱尊故名长老。身子尊者。声闻众中智慧第 <lb ed="X" n="0646c18"/><lb ed="R108" n="0660b09"/>一。目连尊者。神通第一。饮光尊者。身有金光。传<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0646c19"/><lb ed="R108" n="0660b10"/>心印为初祖。头陀行第一。文饰尊者。婆罗门种。论 <lb ed="X" n="0646c20"/><lb ed="R108" n="0660b11"/>议第一。大膝尊者。答问第一。星宿尊者。无倒乱第 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0647a" n="0647a"/> <lb ed="X" n="0647a01"/><lb ed="R108" n="0660b12"/>一。继道尊者。因根钝。仅持一偈。辩才无尽。義持第 <lb ed="X" n="0647a02"/><lb ed="R108" n="0660b13"/>一。喜尊者。<persName>佛</persName>之亲弟。仪容第一。庆喜尊者。<persName>佛</persName>之堂 <lb ed="X" n="0647a03"/><lb ed="R108" n="0660b14"/>弟。复为侍者。多闻第一。覆障尊者。<persName>佛</persName>之太子。密行 <lb ed="X" n="0647a04"/><lb ed="R108" n="0660b15"/>第一。牛呞尊者。夙世恶口感此馀报。受天供养第 <lb ed="X" n="0647a05"/><lb ed="R108" n="0661a01"/>一。不动尊者。久住世间应末世供。福田第一。黑光 <lb ed="X" n="0647a06"/><lb ed="R108" n="0661a02"/>尊者。为<persName>佛</persName>使者。教化第一。房宿尊者。知星宿第一。 <lb ed="X" n="0647a07"/><lb ed="R108" n="0661a03"/>善容尊者。寿命第一。无贫尊者。亦<persName>佛</persName>堂弟。天眼第 <lb ed="X" n="0647a08"/><lb ed="R108" n="0661a04"/>一。此等常随众本法身大士。示作声闻。为影响众。 <lb ed="X" n="0647a09"/><lb ed="R108" n="0661a05"/>今闻净土摄受功德。得第一義悉昙之益。增道损 <lb ed="X" n="0647a10"/><lb ed="R108" n="0661a06"/>生。自净<persName>佛</persName>土。复名当機众矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0647a1012" cb:place="inline">△二菩萨众。</p> <lb ed="X" n="0647a11"/><lb ed="R108" n="0661a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0647a1101">幷诸菩萨摩诃萨。<name role="" type="person">文殊师利</name><note place="inline">此云妙德</note>法王子･<name role="" type="person">阿逸多</name><note place="inline">此云 <lb ed="X" n="0647a12"/><lb ed="R108" n="0661a08"/>无能勝。弥勒菩萨之名</note>菩萨･乾陀诃提<note place="inline">此云不休息</note>菩萨･常精进菩 <lb ed="X" n="0647a13"/><lb ed="R108" n="0661a09"/>萨。与如是等诸大菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647a14"/><lb ed="R108" n="0661a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0647a1401">菩萨摩诃萨。此云大道心成就有情。乃悲智双运 <lb ed="X" n="0647a15"/><lb ed="R108" n="0661a11"/>自他兼利之称。<persName>佛</persName>为法王。文殊绍<persName>佛</persName>家业名法王 <lb ed="X" n="0647a16"/><lb ed="R108" n="0661a12"/>子。菩萨众中智慧第一。非勇猛实智不能证解净 <lb ed="X" n="0647a17"/><lb ed="R108" n="0661a13"/>土法门。故居初。弥勒当来成<persName>佛</persName>。现居等觉。以究竟 <lb ed="X" n="0647a18"/><lb ed="R108" n="0661a14"/>严净<persName>佛</persName>国为要务。故次列。不休息者。旷劫修行不 <lb ed="X" n="0647a19"/><lb ed="R108" n="0661a15"/>暂停故。常精进者。自利利他无疲倦故。此等深位 <lb ed="X" n="0647a20"/><lb ed="R108" n="0661b01"/>菩萨必皆求生净土。以不離见<persName>佛</persName>。不離闻法。不離 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0647b" n="0647b"/> <lb ed="X" n="0647b01"/><lb ed="R108" n="0661b02"/>亲近供养众僧。乃能速疾圆满菩提故。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0647b0116" cb:place="inline">△三天人 <lb ed="X" n="0647b02"/><lb ed="R108" n="0661b03"/>众。</p> <lb ed="X" n="0647b03"/><lb ed="R108" n="0661b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0647b0301">及释提桓因等无量诸天大众俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647b04"/><lb ed="R108" n="0661b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0647b0401">释提桓因。此云能为主。即<name role="" type="person">忉利天</name>王。等者。下等四 <lb ed="X" n="0647b05"/><lb ed="R108" n="0661b06"/>王。上等夜摩･兜率･化乐･他化･色･无色无量诸天也。 <lb ed="X" n="0647b06"/><lb ed="R108" n="0661b07"/>大众俱。谓十方天人八部修罗人非人等无不与 <lb ed="X" n="0647b07"/><lb ed="R108" n="0661b08"/>会。无非净土法门所摄之機也。通序竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647b08"/><lb ed="R108" n="0661b09"/><p xml:id="pX61p0647b0801">△二别序。发起序也。净土妙门不可思议。无人能 <lb ed="X" n="0647b09"/><lb ed="R108" n="0661b10"/>问。<persName>佛</persName>自倡依正名字为发起。又<persName>佛</persName>智鉴機无谬。见 <lb ed="X" n="0647b10"/><lb ed="R108" n="0661b11"/>此大众应闻净土妙门而获四益。故不俟问便自 <lb ed="X" n="0647b11"/><lb ed="R108" n="0661b12"/>发起。如梵网下卷自倡位号云。我今卢舍那等。智 <lb ed="X" n="0647b12"/><lb ed="R108" n="0661b13"/>者判作发起序。例可知也。</p> <lb ed="X" n="0647b13"/><lb ed="R108" n="0661b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0647b1301">尔时。<persName>佛</persName>告长老舍利弗。从是<note place="inline"><name role="" type="person">娑婆世界</name></note>西方。过十万亿<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0647b14"/><lb ed="R108" n="0661b15"/>土。有世界名曰极乐。其土有<persName>佛</persName>号阿弥陀。今现在说 <lb ed="X" n="0647b15"/><lb ed="R108" n="0662a01"/>法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0647b16"/><lb ed="R108" n="0662a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0647b1601">净土法门三根普摄。绝待圆融不可思议。圆收圆 <lb ed="X" n="0647b17"/><lb ed="R108" n="0662a03"/>超一切法门。甚深难信。故特告大智慧者。非第一 <lb ed="X" n="0647b18"/><lb ed="R108" n="0662a04"/>智慧不能直下无疑也。西方者。横亘直西。标示现 <lb ed="X" n="0647b19"/><lb ed="R108" n="0662a05"/>处也。十万亿者。千万曰亿。今积亿至十万也。<persName>佛</persName>土 <lb ed="X" n="0647b20"/><lb ed="R108" n="0662a06"/>者。三千大千世界通为一<persName>佛</persName>所化。且以此土言之。 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0647c" n="0647c"/> <lb ed="X" n="0647c01"/><lb ed="R108" n="0662a07"/>一<name role="" type="person">须弥山</name>东西南北各一洲。同一日月所照。一铁 <lb ed="X" n="0647c02"/><lb ed="R108" n="0662a08"/>围山所绕。名一四天下。千四天下名小千世界。千 <lb ed="X" n="0647c03"/><lb ed="R108" n="0662a09"/>小千名中千世界。千中千名大千世界。过如此<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0647c04"/><lb ed="R108" n="0662a10"/>土十万亿之西是<name role="" type="person">极乐世界</name>也。问。何故极乐在西 <lb ed="X" n="0647c05"/><lb ed="R108" n="0662a11"/>方。答。此非善问。假使极乐在东。汝又问何故在东。 <lb ed="X" n="0647c06"/><lb ed="R108" n="0662a12"/>岂非戏论。况自十一万亿<persName>佛</persName>土视之。又在东矣。何 <lb ed="X" n="0647c07"/><lb ed="R108" n="0662a13"/>足致疑。有世界名曰极乐。序依报国土之名也。竖 <lb ed="X" n="0647c08"/><lb ed="R108" n="0662a14"/>约三际以辨时劫。横约十方以定疆隅。故称世界。 <lb ed="X" n="0647c09"/><lb ed="R108" n="0662a15"/><name role="" type="person">极乐国</name>。梵语须摩提。亦云安养･安乐･淸泰等。乃永 <lb ed="X" n="0647c10"/><lb ed="R108" n="0662b01"/>離众苦第一安稳之谓。如下廣释。然<persName>佛</persName>土有四。各 <lb ed="X" n="0647c11"/><lb ed="R108" n="0662b02"/>分净秽。凡圣同居土。五浊重者秽。五浊轻者净。方 <lb ed="X" n="0647c12"/><lb ed="R108" n="0662b03"/>便有馀土。析空拙度证入者秽。体空巧度证入者 <lb ed="X" n="0647c13"/><lb ed="R108" n="0662b04"/>净。实报无障碍土。次第三观证入者秽。一心三观 <lb ed="X" n="0647c14"/><lb ed="R108" n="0662b05"/>证入者净。<name role="" type="person">常寂光土</name>。分证者秽。究竟满证者净。今 <lb ed="X" n="0647c15"/><lb ed="R108" n="0662b06"/>云<name role="" type="person">极乐世界</name>。正指同居净土。亦即横具上三净土 <lb ed="X" n="0647c16"/><lb ed="R108" n="0662b07"/>也<note place="inline">此论修德不论性德。性德则一切微尘法尔。具足四种净秽<persName>佛</persName>土。今约信愿行三。弥陀名号不 <lb ed="X" n="0647c17"/><lb ed="R108" n="0662b08"/>思议故。能令凡夫所感同居极乐最极淸净也。此则十方<persName>佛</persName>土所无。极乐同居独擅。方是<name role="" type="person">极乐净土</name>宗旨。 <lb ed="X" n="0647c18"/><lb ed="R108" n="0662b09"/>下明義处皆然</note>。有<persName>佛</persName>号阿弥陀。序正报教主之名也。翻译 <lb ed="X" n="0647c19"/><lb ed="R108" n="0662b10"/>如下廣释。<persName>佛</persName>有三身。各论单复。法身单指所证理 <lb ed="X" n="0647c20"/><lb ed="R108" n="0662b11"/>性。报身单指能证功德智慧。化身单指所现相好 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0648a" n="0648a"/> <lb ed="X" n="0648a01"/><lb ed="R108" n="0662b12"/>色像。法身复者自性淸净法身･離垢妙极法身。报 <lb ed="X" n="0648a02"/><lb ed="R108" n="0662b13"/>身复者自受用报身･他受用报身。化身复者示生 <lb ed="X" n="0648a03"/><lb ed="R108" n="0662b14"/>化身･应现化身。又<persName>佛</persName>界化身･随类化身。虽辨单复 <lb ed="X" n="0648a04"/><lb ed="R108" n="0662b15"/>三身。实非一非三而三而一。不纵横。不幷别。離过 <lb ed="X" n="0648a05"/><lb ed="R108" n="0663a01"/>绝非。不可思议。今云阿弥陀<persName>佛</persName>。正指同居土中示 <lb ed="X" n="0648a06"/><lb ed="R108" n="0663a02"/>生化身。仍复即报即法也。复次世界及<persName>佛</persName>皆言有 <lb ed="X" n="0648a07"/><lb ed="R108" n="0663a03"/>者。具四義。的标实境。令欣求故。诚语指示令专一 <lb ed="X" n="0648a08"/><lb ed="R108" n="0663a04"/>故。简非乾城阳<g ref="#CB08504">焰</g>。非权现曲示。非缘影虚妄。非保 <lb ed="X" n="0648a09"/><lb ed="R108" n="0663a05"/>真偏但破魔邪权小故<note place="inline">非权。破花严合论之讹。非邪。破末世积迷之习。此二 <lb ed="X" n="0648a10"/><lb ed="R108" n="0663a06"/>料简尤大有关系</note>。圆彰性具令深证故。今现在说法者。简 <lb ed="X" n="0648a11"/><lb ed="R108" n="0663a07"/>上依正二有。非过去<anchor xml:id="nkr_note_add_0648a1101" n="0648a1101"/><anchor xml:id="beg0648a1101" n="0648a1101"/>已<anchor xml:id="end0648a1101"/>灭。非未来未成。正应发愿 <lb ed="X" n="0648a12"/><lb ed="R108" n="0663a08"/>往生。亲觐听法速成正觉也。复次二有现在。劝信 <lb ed="X" n="0648a13"/><lb ed="R108" n="0663a09"/>序也。世界名极乐。劝愿序也。<persName>佛</persName>号阿弥陀。劝持名 <lb ed="X" n="0648a14"/><lb ed="R108" n="0663a10"/>妙行序也。复次<anchor xml:id="nkr_note_add_0648a1401" n="0648a1401"/><anchor xml:id="beg0648a1401" n="0648a1401"/>阿<anchor xml:id="end0648a1401"/>弥陀序<persName>佛</persName>。说法序法。现在海会序 <lb ed="X" n="0648a15"/><lb ed="R108" n="0663a11"/>僧。<persName>佛</persName>法僧同一实<anchor xml:id="nkr_note_add_0648a1501" n="0648a1501"/><anchor xml:id="beg0648a1501" n="0648a1501"/>相<anchor xml:id="end0648a1501"/>序体。从此起信愿行序宗。信 <lb ed="X" n="0648a16"/><lb ed="R108" n="0663a12"/>愿行成必得往生见<persName>佛</persName>闻法序用。唯一<persName>佛</persName>界为所 <lb ed="X" n="0648a17"/><lb ed="R108" n="0663a13"/>缘境不杂馀事序教相也。言略意周矣。初序分竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648a18"/><lb ed="R108" n="0663a14"/><p xml:id="pX61p0648a1801">△二正宗分三。初廣陈彼土依正妙果以启信。二 <lb ed="X" n="0648a19"/><lb ed="R108" n="0663a15"/>特劝众生应求往生以发愿。三正示行者执持名 <lb ed="X" n="0648a20"/><lb ed="R108" n="0663b01"/>号以立行。信愿持名一经要旨。信愿为慧行。持名 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0648b" n="0648b"/> <lb ed="X" n="0648b01"/><lb ed="R108" n="0663b02"/>为行行。得生与否全由信愿之有无。品位高下全 <lb ed="X" n="0648b02"/><lb ed="R108" n="0663b03"/>由持名之深浅。故慧行为前导。行行为正修。如目 <lb ed="X" n="0648b03"/><lb ed="R108" n="0663b04"/>足幷运也。初文为二。初依报妙。二正报妙。初又二。 <lb ed="X" n="0648b04"/><lb ed="R108" n="0663b05"/>初征释。二廣释。初又二。初征。二释。今初。</p> <lb ed="X" n="0648b05"/><lb ed="R108" n="0663b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0648b0501">舍利弗。彼土何<anchor xml:id="nkr_note_add_0648b0501" n="0648b0501"/><anchor xml:id="beg0648b0501" n="0648b0501"/>故<anchor xml:id="end0648b0501"/>名为极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648b06"/><lb ed="R108" n="0663b07"/><p xml:id="pX61p0648b0601">△二释二。初约能受用释。二约所受用释。今初。</p> <lb ed="X" n="0648b07"/><lb ed="R108" n="0663b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0648b0701">其国众生无有众苦但受诸乐。故名极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648b08"/><lb ed="R108" n="0663b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0648b0801">众生是能受用人。等觉以还皆可名。今且约人民 <lb ed="X" n="0648b09"/><lb ed="R108" n="0663b10"/>言。以下下例上上也。娑婆苦乐杂。其实苦是苦苦。 <lb ed="X" n="0648b10"/><lb ed="R108" n="0663b11"/>偪身心故。乐是壞苦。不久住故。非苦非乐是行苦。 <lb ed="X" n="0648b11"/><lb ed="R108" n="0663b12"/>性迁流故。彼土永離三苦。不同此土对苦之乐。乃 <lb ed="X" n="0648b12"/><lb ed="R108" n="0663b13"/>名极乐。一往分别同居。五浊轻。无分段八苦。但受 <lb ed="X" n="0648b13"/><lb ed="R108" n="0663b14"/>不病不老自在遊行天食天衣诸善聚会等乐。方 <lb ed="X" n="0648b14"/><lb ed="R108" n="0663b15"/>便。体观巧。无沉空滞寂之苦。但受遊戏神通等乐。 <lb ed="X" n="0648b15"/><lb ed="R108" n="0664a01"/>实报。心观圆。无隔别不融之苦。但受无碍不思议 <lb ed="X" n="0648b16"/><lb ed="R108" n="0664a02"/>乐。寂光。究竟等。无法身渗漏真常流注之苦。但受 <lb ed="X" n="0648b17"/><lb ed="R108" n="0664a03"/>称性圆满究竟乐。然同居众生以持名善根福德 <lb ed="X" n="0648b18"/><lb ed="R108" n="0664a04"/>同<persName>佛</persName>。故圆净四土圆受诸乐也。复次。极乐最勝不 <lb ed="X" n="0648b19"/><lb ed="R108" n="0664a05"/>在上三土而在同居。良以上之则十方同居逊其 <lb ed="X" n="0648b20"/><lb ed="R108" n="0664a06"/>殊特。下又可与此土挍量。所以凡夫优入而从容。 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0648c" n="0648c"/> <lb ed="X" n="0648c01"/><lb ed="R108" n="0664a07"/>横超而度越。<persName>佛</persName>说苦乐意在于此。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0648c0114" cb:place="inline">△二约所受用 <lb ed="X" n="0648c02"/><lb ed="R108" n="0664a08"/>释<note place="inline">此亦转释上无有众苦但受诸乐之故。下廣释一科亦然</note>。</p> <lb ed="X" n="0648c03"/><lb ed="R108" n="0664a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0648c0301">又舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。七褈栏楯<note place="inline">以严际畔</note>。七褈罗网<note place="inline">以严空界</note>。 <lb ed="X" n="0648c04"/><lb ed="R108" n="0664a10"/>七褈行树<note place="inline">以严露地</note>。皆是四宝周迊围绕。是故彼国名为 <lb ed="X" n="0648c05"/><lb ed="R108" n="0664a11"/>极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0648c06"/><lb ed="R108" n="0664a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0648c0601">七褈。表七科道品。四宝。表常乐我净四德。周迊围 <lb ed="X" n="0648c07"/><lb ed="R108" n="0664a13"/>绕者。<persName>佛</persName>菩萨等无量住处也。皆四宝则自功德深。 <lb ed="X" n="0648c08"/><lb ed="R108" n="0664a14"/>周迊绕则他贤圣遍。此极乐真因缘也。此等莊严 <lb ed="X" n="0648c09"/><lb ed="R108" n="0664a15"/>同居净土。是增上善业所感。亦圆五品观所感。以 <lb ed="X" n="0648c10"/><lb ed="R108" n="0664b01"/>缘生勝妙五尘为体。方便净土是即空观智所感。 <lb ed="X" n="0648c11"/><lb ed="R108" n="0664b02"/>亦相似三观所感。以妙真谛无漏五尘为体。实报 <lb ed="X" n="0648c12"/><lb ed="R108" n="0664b03"/>净土是妙假观智所感。亦分证三观所感。以妙俗 <lb ed="X" n="0648c13"/><lb ed="R108" n="0664b04"/>谛无尽五尘为体。<name role="" type="person">常寂光土</name>是即中观智所感。亦 <lb ed="X" n="0648c14"/><lb ed="R108" n="0664b05"/>究竟三观所感。以妙中谛称性五尘为体。欲令易 <lb ed="X" n="0648c15"/><lb ed="R108" n="0664b06"/>解作此分别。实四土莊严无非因缘生法。无不即 <lb ed="X" n="0648c16"/><lb ed="R108" n="0664b07"/>空假中。所以极乐同居净境。真俗圆融不可限量。 <lb ed="X" n="0648c17"/><lb ed="R108" n="0664b08"/>下皆仿此。问。寂光唯理性。何得有此莊严。答。一一 <lb ed="X" n="0648c18"/><lb ed="R108" n="0664b09"/>莊严全体理性。一一理性具足莊严。方是诸<persName>佛</persName>究 <lb ed="X" n="0648c19"/><lb ed="R108" n="0664b10"/>竟依果。若寂光不具勝妙五尘。何异偏真法性。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0648c1919" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0648c20"/><lb ed="R108" n="0664b11"/>二廣释二。初别释所受。二合释能受所受。初又二。 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0649a" n="0649a"/> <lb ed="X" n="0649a01"/><lb ed="R108" n="0664b12"/>初释生处。二结示<persName>佛</persName>力。今初。</p> <lb ed="X" n="0649a02"/><lb ed="R108" n="0664b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0649a0201">又舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土有七宝池。八功德水充满其中。 <lb ed="X" n="0649a03"/><lb ed="R108" n="0664b14"/>池底纯以金沙佈地。四边阶道金银･琉璃･玻璃合成。 <lb ed="X" n="0649a04"/><lb ed="R108" n="0664b15"/>上有楼阁亦以金银･琉璃･玻璃･砗磲･赤珠･玛瑙而严 <lb ed="X" n="0649a05"/><lb ed="R108" n="0665a01"/>饰之。池中莲花大如车轮。靑色靑光。黄色黄光。赤色 <lb ed="X" n="0649a06"/><lb ed="R108" n="0665a02"/>赤光。白色白光。微妙香洁。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649a07"/><lb ed="R108" n="0665a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0649a0701">上明住处。今明生处。宝池金银等所成。不同此方 <lb ed="X" n="0649a08"/><lb ed="R108" n="0665a04"/>土石也。八功德者。一澄淸。异此方浑浊。二淸冷。异 <lb ed="X" n="0649a09"/><lb ed="R108" n="0665a05"/>寒热。三甘美。异鹹淡劣味。四轻软。异沉重。五润泽。 <lb ed="X" n="0649a10"/><lb ed="R108" n="0665a06"/>异宿腐褪色。六安和。异急暴。七除饥渴。异生冷。八 <lb ed="X" n="0649a11"/><lb ed="R108" n="0665a07"/>长养诸根。异损壞诸根及沴戾增病没溺等也。充 <lb ed="X" n="0649a12"/><lb ed="R108" n="0665a08"/>满其中。异枯竭泛滥。底纯金沙。异汚泥。阶道四宝。 <lb ed="X" n="0649a13"/><lb ed="R108" n="0665a09"/>异砖石。陛级名阶。坦途名道。重屋名楼。岑楼名阁。 <lb ed="X" n="0649a14"/><lb ed="R108" n="0665a10"/>七宝楼阁。异此方土木丹靑也。楼阁是住处及法 <lb ed="X" n="0649a15"/><lb ed="R108" n="0665a11"/>会处。但得宝池莲胞开敷。便可登四岸。入法会。见 <lb ed="X" n="0649a16"/><lb ed="R108" n="0665a12"/><persName>佛</persName>闻法也。华轮者。轮王金轮大四十里。且擧最小 <lb ed="X" n="0649a17"/><lb ed="R108" n="0665a13"/>者言。若據观经及无量寿会。大小实不可量。由同 <lb ed="X" n="0649a18"/><lb ed="R108" n="0665a14"/>居净土身相不等故也。靑色名优钵罗。黄色名拘 <lb ed="X" n="0649a19"/><lb ed="R108" n="0665a15"/>勿头。赤色名钵头摩。白色名芬陀利。由生身有光 <lb ed="X" n="0649a20"/><lb ed="R108" n="0665b01"/>故莲胞亦有光。然极乐莲花光色无量。此亦略言 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0649b" n="0649b"/> <lb ed="X" n="0649b01"/><lb ed="R108" n="0665b02"/>耳。微妙香洁略歎莲花四德。质而非形曰微。无碍 <lb ed="X" n="0649b02"/><lb ed="R108" n="0665b03"/>曰妙。非形则非尘。故洁也。莲胞如此。生身可知。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0649b0219" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0649b03"/><lb ed="R108" n="0665b04"/>二结示<persName>佛</persName>力。</p> <lb ed="X" n="0649b04"/><lb ed="R108" n="0665b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0649b0401">舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土成就如是功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649b05"/><lb ed="R108" n="0665b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0649b0501">明上住处生处种种莊严。皆阿弥陀<persName>佛</persName>大愿大行 <lb ed="X" n="0649b06"/><lb ed="R108" n="0665b07"/>称性功德之所成就。故能遍严四种净土。普摄十 <lb ed="X" n="0649b07"/><lb ed="R108" n="0665b08"/>方三世一切凡圣令往生也。复次。<persName>佛</persName>以大愿作众 <lb ed="X" n="0649b08"/><lb ed="R108" n="0665b09"/>生多善根之因。以大行作众生多福德之缘。令信 <lb ed="X" n="0649b09"/><lb ed="R108" n="0665b10"/>愿持名者念念成就如是功德。而皆是<anchor xml:id="nkr_note_add_0649b0901" n="0649b0901"/><anchor xml:id="beg0649b0901" n="0649b0901"/>已<anchor xml:id="end0649b0901"/>成。非今 <lb ed="X" n="0649b10"/><lb ed="R108" n="0665b11"/>非当。此则以阿弥种种莊严作增上本质。带起众 <lb ed="X" n="0649b11"/><lb ed="R108" n="0665b12"/>生自心种种莊严。全<persName>佛</persName>即生。全他即自。故曰成就 <lb ed="X" n="0649b12"/><lb ed="R108" n="0665b13"/>如是功德莊严。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0649b1207" cb:place="inline">△二合释能受所受又二。初约五 <lb ed="X" n="0649b13"/><lb ed="R108" n="0665b14"/>根五尘明受用。次约耳根声尘明受用。初又二。初 <lb ed="X" n="0649b14"/><lb ed="R108" n="0665b15"/>正明。二结示。今初。</p> <lb ed="X" n="0649b15"/><lb ed="R108" n="0666a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0649b1501">又舍利弗。彼<persName>佛</persName>国土。<note place="inline">空中</note>常作天乐。<note place="inline">下是</note>黄金为地。<note place="inline">中间</note>昼 <lb ed="X" n="0649b16"/><lb ed="R108" n="0666a02"/>夜六时雨天曼荼罗花<note place="inline">上严空界下严金地</note>。其土众生常以淸 <lb ed="X" n="0649b17"/><lb ed="R108" n="0666a03"/>旦各以衣裓盛众妙花供养他方十万亿<persName>佛</persName>。即以食 <lb ed="X" n="0649b18"/><lb ed="R108" n="0666a04"/>时还到本国饭食经行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649b19"/><lb ed="R108" n="0666a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0649b1901">乐是声尘。地是色尘。华是色香二尘。食是味尘。盛 <lb ed="X" n="0649b20"/><lb ed="R108" n="0666a06"/>华散花经行是触尘。众生五根对五尘可知。常作 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0649c" n="0649c"/> <lb ed="X" n="0649c01"/><lb ed="R108" n="0666a07"/>者即六时也。黄金为地者。七宝所严地界。体是黄 <lb ed="X" n="0649c02"/><lb ed="R108" n="0666a08"/>金也。日分初中後名昼三时。夜分初中後名夜三 <lb ed="X" n="0649c03"/><lb ed="R108" n="0666a09"/>时。故云昼夜六时。然彼土依正各有光明。不假日 <lb ed="X" n="0649c04"/><lb ed="R108" n="0666a10"/>月。安分昼夜。且顺此方假说分际耳。曼荼罗此云 <lb ed="X" n="0649c05"/><lb ed="R108" n="0666a11"/>适意。又云白花。衣裓是盛华器。众妙花明非曼陀 <lb ed="X" n="0649c06"/><lb ed="R108" n="0666a12"/>罗一种。应如妙经四华。表四因位。供养他方<persName>佛</persName>表 <lb ed="X" n="0649c07"/><lb ed="R108" n="0666a13"/>真因会趋极果。果德无不遍也。且據娑婆言十万 <lb ed="X" n="0649c08"/><lb ed="R108" n="0666a14"/>亿<persName>佛</persName>。意显生极乐<anchor xml:id="nkr_note_add_0649c0801" n="0649c0801"/><anchor xml:id="beg0649c0801" n="0649c0801"/>已<anchor xml:id="end0649c0801"/>还供释迦･弥勒皆不难耳。若 <lb ed="X" n="0649c09"/><lb ed="R108" n="0666a15"/>阿弥神力所加。何远不到哉。食时即淸旦。故云即。 <lb ed="X" n="0649c10"/><lb ed="R108" n="0666b01"/>以明其神足不可思议。不離彼土常遍十方。不假 <lb ed="X" n="0649c11"/><lb ed="R108" n="0666b02"/>逾时回还也。此文显极乐一声一尘一刹那乃至 <lb ed="X" n="0649c12"/><lb ed="R108" n="0666b03"/>跨步弹指悉与十方三宝贯彻无碍。又显在娑婆 <lb ed="X" n="0649c13"/><lb ed="R108" n="0666b04"/>则浊重恶障。与极乐不隔而隔。生极乐则功德甚 <lb ed="X" n="0649c14"/><lb ed="R108" n="0666b05"/>深。与娑婆隔而不隔也。饭食经行者。念食食至。不 <lb ed="X" n="0649c15"/><lb ed="R108" n="0666b06"/>假安排。食荜茇去。不劳擧拭。但经行金地。华乐娱 <lb ed="X" n="0649c16"/><lb ed="R108" n="0666b07"/>乐。任运进修而<anchor xml:id="nkr_note_add_0649c1601" n="0649c1601"/><anchor xml:id="beg0649c1601" n="0649c1601"/>已<anchor xml:id="end0649c1601"/>。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0649c1609" cb:place="inline">△二结示。</p> <lb ed="X" n="0649c17"/><lb ed="R108" n="0666b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0649c1701">舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土成就如是功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0649c18"/><lb ed="R108" n="0666b09"/><p xml:id="pX61p0649c1801">△二约耳根声尘明受用。以此方耳根最利故。别 <lb ed="X" n="0649c19"/><lb ed="R108" n="0666b10"/>就法音廣明其实。极乐摄法界機。五尘一一圆妙。 <lb ed="X" n="0649c20"/><lb ed="R108" n="0666b11"/>出生一切法门也。又二。初别明。二总结。初中二。初 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0650a" n="0650a"/> <lb ed="X" n="0650a01"/><lb ed="R108" n="0666b12"/>化有情声。二化无情声。初又二。初鸟音法利。二征 <lb ed="X" n="0650a02"/><lb ed="R108" n="0666b13"/>释略显。今初。</p> <lb ed="X" n="0650a03"/><lb ed="R108" n="0666b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0650a0301">复次舍利弗。彼国常有种种奇妙杂色之鸟。白鹤･孔 <lb ed="X" n="0650a04"/><lb ed="R108" n="0666b15"/><g ref="#CB15179">雀</g>･鹦鹉･舍利･迦陵频伽共命之鸟。是诸众鸟。昼夜六 <lb ed="X" n="0650a05"/><lb ed="R108" n="0667a01"/>时出和雅音。其音演畅五根･五力･七菩提分･八圣道分 <lb ed="X" n="0650a06"/><lb ed="R108" n="0667a02"/>如是等法。其土众生闻是音<anchor xml:id="nkr_note_add_0650a0601" n="0650a0601"/><anchor xml:id="beg0650a0601" n="0650a0601"/>已<anchor xml:id="end0650a0601"/>。皆悉念<persName>佛</persName>･念法･念僧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0650a07"/><lb ed="R108" n="0667a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0650a0701">种种奇妙杂色。言多且美也。下略出六种。舍利。旧 <lb ed="X" n="0650a08"/><lb ed="R108" n="0667a04"/>云鹙鹭。琦禅师云是春莺。或然。迦陵频伽。此云妙 <lb ed="X" n="0650a09"/><lb ed="R108" n="0667a05"/>音。未出<g ref="#CB00592">㲉</g>时音超众鸟。共命。一身两头。识别报同。 <lb ed="X" n="0650a10"/><lb ed="R108" n="0667a06"/>此二种西域雪山等处有之。皆寄此间爱赏者言 <lb ed="X" n="0650a11"/><lb ed="R108" n="0667a07"/>其似而<anchor xml:id="nkr_note_add_0650a1101" n="0650a1101"/><anchor xml:id="beg0650a1101" n="0650a1101"/>已<anchor xml:id="end0650a1101"/>。六时出音则知净土不以鸟栖为夜。良 <lb ed="X" n="0650a12"/><lb ed="R108" n="0667a08"/>以莲花托生之身本无昏睡不假夜卧也。五根等 <lb ed="X" n="0650a13"/><lb ed="R108" n="0667a09"/>者。三十七道品也。所谓四念处。一身念处。二受念 <lb ed="X" n="0650a14"/><lb ed="R108" n="0667a10"/>处。三心念处。四法念处。四正勤。一<anchor xml:id="nkr_note_add_0650a1401" n="0650a1401"/><anchor xml:id="beg0650a1401" n="0650a1401"/>已<anchor xml:id="end0650a1401"/>生恶法令断。 <lb ed="X" n="0650a15"/><lb ed="R108" n="0667a11"/>二未生恶法不令生。三未生善法令生。四<anchor xml:id="nkr_note_add_0650a1501" n="0650a1501"/><anchor xml:id="beg0650a1501" n="0650a1501"/>已<anchor xml:id="end0650a1501"/>生善 <lb ed="X" n="0650a16"/><lb ed="R108" n="0667a12"/>法令增长。四如意足。一欲如意足。二进如意足。三 <lb ed="X" n="0650a17"/><lb ed="R108" n="0667a13"/>心如意足。四思惟如意足。五根者。信正道及助道 <lb ed="X" n="0650a18"/><lb ed="R108" n="0667a14"/>法名信根。行正道及诸助道善法勤求不息名精 <lb ed="X" n="0650a19"/><lb ed="R108" n="0667a15"/>进根。念正道及诸助道善法更无他念名念根。摄 <lb ed="X" n="0650a20"/><lb ed="R108" n="0667b01"/>心在正道及诸助道善法中相应不散名定根。为 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0650b" n="0650b"/> <lb ed="X" n="0650b01"/><lb ed="R108" n="0667b02"/>正道及诸助道善法观于苦等四谛名慧根。五力 <lb ed="X" n="0650b02"/><lb ed="R108" n="0667b03"/>者。信根增长能破疑惑破诸邪信及破烦恼名信 <lb ed="X" n="0650b03"/><lb ed="R108" n="0667b04"/>力。精进根增长破种种身心懈怠成办出世大事 <lb ed="X" n="0650b04"/><lb ed="R108" n="0667b05"/>名精进力。念根增长破诸邪念成就一切出世正 <lb ed="X" n="0650b05"/><lb ed="R108" n="0667b06"/>念功德名念力。定根增长能破乱想发诸事理禅 <lb ed="X" n="0650b06"/><lb ed="R108" n="0667b07"/>定名定力。慧根增长能遮通别诸惑发真无漏名 <lb ed="X" n="0650b07"/><lb ed="R108" n="0667b08"/>慧力。七菩提分亦名七觉分。智慧观诸法时善能 <lb ed="X" n="0650b08"/><lb ed="R108" n="0667b09"/>拣别真伪不谬取诸虚伪法名择法觉分。精进修 <lb ed="X" n="0650b09"/><lb ed="R108" n="0667b10"/>诸道法时善能觉了不谬行于无益苦行常勤心 <lb ed="X" n="0650b10"/><lb ed="R108" n="0667b11"/>在真法中行名精进觉分。若心得法喜善能觉了 <lb ed="X" n="0650b11"/><lb ed="R108" n="0667b12"/>此喜不依顚倒之法而喜住真法喜名喜觉分。若 <lb ed="X" n="0650b12"/><lb ed="R108" n="0667b13"/>断除诸见烦恼之时善能觉了除诸虚伪不损真 <lb ed="X" n="0650b13"/><lb ed="R108" n="0667b14"/>正善根名除觉分。若捨所见念著境时善能觉了 <lb ed="X" n="0650b14"/><lb ed="R108" n="0667b15"/>所捨之境虚伪不实永不追忆名捨觉分。若发诸 <lb ed="X" n="0650b15"/><lb ed="R108" n="0668a01"/>禅定之时善能觉了诸禅虚假不生爱见妄想名 <lb ed="X" n="0650b16"/><lb ed="R108" n="0668a02"/>定觉分。若修出世道时善能觉了常使定慧均平。 <lb ed="X" n="0650b17"/><lb ed="R108" n="0668a03"/>或心沉没当念用择法精进喜三觉分以察起之。 <lb ed="X" n="0650b18"/><lb ed="R108" n="0668a04"/>或心浮动当念用除捨定三觉分以摄持之。调和 <lb ed="X" n="0650b19"/><lb ed="R108" n="0668a05"/>适中名念觉分。八圣道分亦名八正道分。修无漏 <lb ed="X" n="0650b20"/><lb ed="R108" n="0668a06"/>行观见四谛分明名正见。以无漏心相应思惟动 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0650c" n="0650c"/> <lb ed="X" n="0650c01"/><lb ed="R108" n="0668a07"/>发觉知筹量为令增长入大涅槃名正思惟。以无 <lb ed="X" n="0650c02"/><lb ed="R108" n="0668a08"/>漏慧除四邪命摄诸口业住一切正语中名正语。 <lb ed="X" n="0650c03"/><lb ed="R108" n="0668a09"/>以无漏慧除身一切邪业住淸净正身业中名正 <lb ed="X" n="0650c04"/><lb ed="R108" n="0668a10"/>业。以无漏慧通除三业中五种邪命住淸净正命 <lb ed="X" n="0650c05"/><lb ed="R108" n="0668a11"/>中名正命<note place="inline">五邪命皆为利养。一诈现异相奇特。二自说功德。三占相吉凶为人说法。四高 <lb ed="X" n="0650c06"/><lb ed="R108" n="0668a12"/>声现威令人敬畏。五说所得供养以动人心</note>。以无漏慧相应勤精进修 <lb ed="X" n="0650c07"/><lb ed="R108" n="0668a13"/>涅槃道名正精进。以无漏慧相应念正道及助道 <lb ed="X" n="0650c08"/><lb ed="R108" n="0668a14"/>法名正念。以无漏慧相应入定名正定。此等道品 <lb ed="X" n="0650c09"/><lb ed="R108" n="0668a15"/>依生灭四谛而修即藏教道品。依无生四谛而修 <lb ed="X" n="0650c10"/><lb ed="R108" n="0668b01"/>即通教道品。依无量四谛而修即别教道品。依无 <lb ed="X" n="0650c11"/><lb ed="R108" n="0668b02"/>作四谛而修即圆教道品。藏道品名半字法门。净 <lb ed="X" n="0650c12"/><lb ed="R108" n="0668b03"/>土浊轻似不必用。为小种先熟者或暂用之。通道 <lb ed="X" n="0650c13"/><lb ed="R108" n="0668b04"/>品名大乘初门。三乘共禀。同居净土多说之。别道 <lb ed="X" n="0650c14"/><lb ed="R108" n="0668b05"/>品名独菩萨法。同居方便净土多说之。圆道品名 <lb ed="X" n="0650c15"/><lb ed="R108" n="0668b06"/>无上<persName>佛</persName>法。有利根者于四净土皆得闻也。如是等 <lb ed="X" n="0650c16"/><lb ed="R108" n="0668b07"/>法者。等前念处･正勤･如意足等。馀四摄･六度･十力･ <lb ed="X" n="0650c17"/><lb ed="R108" n="0668b08"/>无畏无量法门也。三十七品收法虽尽而機缘不 <lb ed="X" n="0650c18"/><lb ed="R108" n="0668b09"/>等。作种种开合名義不同。随所欲闻无不演畅。故 <lb ed="X" n="0650c19"/><lb ed="R108" n="0668b10"/>令闻者念三宝发菩提心伏灭烦恼也。灼见慈威 <lb ed="X" n="0650c20"/><lb ed="R108" n="0668b11"/>不可思议故念<persName>佛</persName>。法喜入心法味充足故念法。同 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0651a" n="0651a"/> <lb ed="X" n="0651a01"/><lb ed="R108" n="0668b12"/>闻共禀一心修证故念僧。能念即是三观。所念三 <lb ed="X" n="0651a02"/><lb ed="R108" n="0668b13"/>宝有别相一体及四教意義三谛权实之不同。如 <lb ed="X" n="0651a03"/><lb ed="R108" n="0668b14"/>上料简道品应知。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0651a0308" cb:place="inline">△二征释略显。</p> <lb ed="X" n="0651a04"/><lb ed="R108" n="0668b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0651a0401">舍利弗。汝勿谓此鸟实是罪报所生。所以者何。彼<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0651a05"/><lb ed="R108" n="0669a01"/>国土无三恶道。舍利弗。其<persName>佛</persName>国土尙无恶道之名。何 <lb ed="X" n="0651a06"/><lb ed="R108" n="0669a02"/>况有实。是诸众鸟皆是阿弥陀<persName>佛</persName>欲令法音宣流变 <lb ed="X" n="0651a07"/><lb ed="R108" n="0669a03"/>化所作。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0651a08"/><lb ed="R108" n="0669a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0651a0801">征释可知。问。白鹤等非恶道名耶。答。既非罪报。则 <lb ed="X" n="0651a09"/><lb ed="R108" n="0669a05"/>一一名字皆诠<persName>如来</persName>究竟功德。所谓究竟。白鹤等 <lb ed="X" n="0651a10"/><lb ed="R108" n="0669a06"/>无非性德美称。岂恶名哉。问。化作众鸟何義。答。有 <lb ed="X" n="0651a11"/><lb ed="R108" n="0669a07"/>四悉昙因缘。凡情喜此诸鸟。顺情而化。令欢喜故。 <lb ed="X" n="0651a12"/><lb ed="R108" n="0669a08"/>鸟尙说法令闻生善故。不于鸟起下劣想。对治分 <lb ed="X" n="0651a13"/><lb ed="R108" n="0669a09"/>别心故。鸟即弥陀。令悟法身平等。无不具无不造 <lb ed="X" n="0651a14"/><lb ed="R108" n="0669a10"/>故。此中显微风树网等音及一切依正假实。当体 <lb ed="X" n="0651a15"/><lb ed="R108" n="0669a11"/>即是阿弥陀<persName>佛</persName>三身四德。毫无差别也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0651a1516" cb:place="inline">△二化无 <lb ed="X" n="0651a16"/><lb ed="R108" n="0669a12"/>情声。</p> <lb ed="X" n="0651a17"/><lb ed="R108" n="0669a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0651a1701">舍利弗。彼<persName>佛</persName>国土微风吹动。诸宝行树及宝罗网出 <lb ed="X" n="0651a18"/><lb ed="R108" n="0669a14"/>微妙音。譬如百千种乐同时俱作。闻是音者自然皆 <lb ed="X" n="0651a19"/><lb ed="R108" n="0669a15"/>生念<persName>佛</persName>･念法･念僧之心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0651a20"/><lb ed="R108" n="0669b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0651a2001">情与无情同宣妙法。四教道品无量法门同时演 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0651b" n="0651b"/> <lb ed="X" n="0651b01"/><lb ed="R108" n="0669b02"/>说随类各解。能令闻者念三宝也。念三宝是从悉 <lb ed="X" n="0651b02"/><lb ed="R108" n="0669b03"/>檀获益。凡夫创闻大踊遍身。是欢喜益与三宝气 <lb ed="X" n="0651b03"/><lb ed="R108" n="0669b04"/>分交接。必能发菩提心。是生善益。由此伏灭烦恼。 <lb ed="X" n="0651b04"/><lb ed="R108" n="0669b05"/>是破恶益。证悟一体三宝是入理益也。初别明竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0651b05"/><lb ed="R108" n="0669b06"/><p xml:id="pX61p0651b0501">△二总结。</p> <lb ed="X" n="0651b06"/><lb ed="R108" n="0669b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0651b0601">舍利弗。其<persName>佛</persName>国土成就如是功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0651b07"/><lb ed="R108" n="0669b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0651b0701">褈褈结示。令深信一切莊严皆导师愿行所成。种 <lb ed="X" n="0651b08"/><lb ed="R108" n="0669b09"/>智所现。皆吾人净业所感。唯识所变。<persName>佛</persName>心生心互 <lb ed="X" n="0651b09"/><lb ed="R108" n="0669b10"/>为影质。如众灯明各遍似一。全理成事全事即理。 <lb ed="X" n="0651b10"/><lb ed="R108" n="0669b11"/>全性起修全修在性。亦可深长思矣。奈何離此净 <lb ed="X" n="0651b11"/><lb ed="R108" n="0669b12"/>土别谭唯心净土。甘堕鼠即鸟空之诮也哉。初依 <lb ed="X" n="0651b12"/><lb ed="R108" n="0669b13"/>报妙竟。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0651b1204" cb:place="inline">△二正报妙二。初征释名号。二别释主伴。 <lb ed="X" n="0651b13"/><lb ed="R108" n="0669b14"/>初中二。初征。二释。今初。</p> <lb ed="X" n="0651b14"/><lb ed="R108" n="0669b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0651b1401">舍利弗。于汝意云何。彼<persName>佛</persName>何故号阿弥陀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0651b15"/><lb ed="R108" n="0670a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0651b1501">此经的示持名妙行。故特征释名号。欲人深信万 <lb ed="X" n="0651b16"/><lb ed="R108" n="0670a02"/>德洪名不可思议。一心执持无复疑贰也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0651b1617" cb:place="inline">△二释 <lb ed="X" n="0651b17"/><lb ed="R108" n="0670a03"/>二。初约光明释。二约寿命释。阿弥陀。正翻无量。本 <lb ed="X" n="0651b18"/><lb ed="R108" n="0670a04"/>不可说。本师以光寿二義收尽一切无量。光则横 <lb ed="X" n="0651b19"/><lb ed="R108" n="0670a05"/>遍十方。寿则竖穷三际。横竖交彻即法界体。擧此 <lb ed="X" n="0651b20"/><lb ed="R108" n="0670a06"/>体作弥陀身土。亦即擧此体作弥陀名号。是故弥 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0651c" n="0651c"/> <lb ed="X" n="0651c01"/><lb ed="R108" n="0670a07"/>陀名号即众生本觉理性。持名即始<anchor xml:id="nkr_note_add_0651c0101" n="0651c0101"/><anchor xml:id="beg0651c0101" n="0651c0101"/>觉<anchor xml:id="end0651c0101"/>合本。始本 <lb ed="X" n="0651c02"/><lb ed="R108" n="0670a08"/>不二。生<persName>佛</persName>不二。故一念相应一念<persName>佛</persName>。念念相应念 <lb ed="X" n="0651c03"/><lb ed="R108" n="0670a09"/>念<persName>佛</persName>也。今初。</p> <lb ed="X" n="0651c04"/><lb ed="R108" n="0670a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0651c0401">舍利弗。彼<persName>佛</persName>光明无量。照十方国无所障碍。是故号 <lb ed="X" n="0651c05"/><lb ed="R108" n="0670a11"/>为阿弥陀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0651c06"/><lb ed="R108" n="0670a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0651c0601">心性寂而常照故为光明。今彻证心性无量之体。 <lb ed="X" n="0651c07"/><lb ed="R108" n="0670a13"/>故光明无量也。诸<persName>佛</persName>皆彻性体。皆照十方。皆可名 <lb ed="X" n="0651c08"/><lb ed="R108" n="0670a14"/>无量光。而因中愿力不同。随因缘立别名。弥陀为 <lb ed="X" n="0651c09"/><lb ed="R108" n="0670a15"/>法藏比丘。发四十八愿。有光明恒照十方之愿。今 <lb ed="X" n="0651c10"/><lb ed="R108" n="0670b01"/>果成如愿也。法身光明无分际。报身光明称真性。 <lb ed="X" n="0651c11"/><lb ed="R108" n="0670b02"/>此则<persName>佛</persName><persName>佛</persName>道同。应身光明有照一由旬者。十百千 <lb ed="X" n="0651c12"/><lb ed="R108" n="0670b03"/>由旬者。一世界十百千世界者。唯阿弥普照。故别 <lb ed="X" n="0651c13"/><lb ed="R108" n="0670b04"/>名无量光。然三身不一不异。为令众生得四益故 <lb ed="X" n="0651c14"/><lb ed="R108" n="0670b05"/>作此分别耳。当知无障碍。约人民言。由众生与<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0651c15"/><lb ed="R108" n="0670b06"/>缘深。故<persName>佛</persName>光到处一切世间无不圆见也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0651c1517" cb:place="inline">△二约 <lb ed="X" n="0651c16"/><lb ed="R108" n="0670b07"/>寿命释。</p> <lb ed="X" n="0651c17"/><lb ed="R108" n="0670b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0651c1701">又舍利弗。彼<persName>佛</persName>寿命及其人民。<note place="inline">寿命皆</note>无量无边阿僧 <lb ed="X" n="0651c18"/><lb ed="R108" n="0670b09"/>祇劫。故名阿弥陀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0651c19"/><lb ed="R108" n="0670b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0651c1901">心性照而常寂故为寿命。今彻证心性无量之体 <lb ed="X" n="0651c20"/><lb ed="R108" n="0670b11"/>故寿命无量也。法身寿命无始无终。报身寿命有 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0652a" n="0652a"/> <lb ed="X" n="0652a01"/><lb ed="R108" n="0670b12"/>始无终。此亦<persName>佛</persName><persName>佛</persName>道同。皆可名无量寿。应身随愿 <lb ed="X" n="0652a02"/><lb ed="R108" n="0670b13"/>随機延促不等。法藏愿王有<persName>佛</persName>及人寿命皆无量 <lb ed="X" n="0652a03"/><lb ed="R108" n="0670b14"/>之愿。今果成如愿。别名无量寿也。阿僧祇･无边无 <lb ed="X" n="0652a04"/><lb ed="R108" n="0670b15"/>量皆算数名。实有量之无量。然三身不一异。应身 <lb ed="X" n="0652a05"/><lb ed="R108" n="0671a01"/>亦可即。是无量之无量矣。及者超略之辞。谓等觉 <lb ed="X" n="0652a06"/><lb ed="R108" n="0671a02"/>以还。其者同体之辞。谓<persName>佛</persName>寿命即人民寿命。当知 <lb ed="X" n="0652a07"/><lb ed="R108" n="0671a03"/>光寿名号皆本众生建立。以生<persName>佛</persName>平等。能令持名 <lb ed="X" n="0652a08"/><lb ed="R108" n="0671a04"/>者照与光融。寿同<persName>佛</persName>寂也。复次。由无量光義。故众 <lb ed="X" n="0652a09"/><lb ed="R108" n="0671a05"/>生生极乐即生十方。见阿弥陀<persName>佛</persName>即见十方诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0652a10"/><lb ed="R108" n="0671a06"/>能自度即普利一切。由无量寿義。故极乐人民即 <lb ed="X" n="0652a11"/><lb ed="R108" n="0671a07"/>是一生補处。皆定此生成<persName>佛</persName>不至异生。当知離却 <lb ed="X" n="0652a12"/><lb ed="R108" n="0671a08"/>现前一念无量光寿之心。何处有阿弥陀<persName>佛</persName>名号。 <lb ed="X" n="0652a13"/><lb ed="R108" n="0671a09"/>而離却阿弥陀<persName>佛</persName>名号。何由彻证现前一念无量 <lb ed="X" n="0652a14"/><lb ed="R108" n="0671a10"/>光寿之心。愿深思之。愿深思之。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0652a1413" cb:place="inline">△二别释主伴二。 <lb ed="X" n="0652a15"/><lb ed="R108" n="0671a11"/>初别释。二结示。初又二。初主。二伴。今初。此亦释别 <lb ed="X" n="0652a16"/><lb ed="R108" n="0671a12"/>序中今现在说法句。</p> <lb ed="X" n="0652a17"/><lb ed="R108" n="0671a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0652a1701">舍利弗。阿弥陀<persName>佛</persName>成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0652a1701" n="0652a1701"/><anchor xml:id="beg0652a1701" n="0652a1701"/>已<anchor xml:id="end0652a1701"/>来。于今十劫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0652a18"/><lb ed="R108" n="0671a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0652a1801">此明<name role="" type="person">极乐世界</name>教主成就也。然法身无成不成。不 <lb ed="X" n="0652a19"/><lb ed="R108" n="0671a15"/>应论劫。报身因圆果满名成。应身为物示生名成。 <lb ed="X" n="0652a20"/><lb ed="R108" n="0671b01"/>皆可论劫。又法身因修德显亦可论成论劫。报身 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0652b" n="0652b"/> <lb ed="X" n="0652b01"/><lb ed="R108" n="0671b02"/>别无新得。应身如月印川。亦无成不成。不应论劫。 <lb ed="X" n="0652b02"/><lb ed="R108" n="0671b03"/>但诸<persName>佛</persName>成道各有本迹。本地幷不可测。且约极乐 <lb ed="X" n="0652b03"/><lb ed="R108" n="0671b04"/>示成之迹而言。即是三身一成一切成。亦是非成 <lb ed="X" n="0652b04"/><lb ed="R108" n="0671b05"/>非不成而论成也。又<persName>佛</persName>寿无量。今仅十劫。则现在 <lb ed="X" n="0652b05"/><lb ed="R108" n="0671b06"/>说法时正未央。普劝三世众生速求往生。同<persName>佛</persName>寿 <lb ed="X" n="0652b06"/><lb ed="R108" n="0671b07"/>命一生成办也。又下文无数声闻･菩萨及与補处。 <lb ed="X" n="0652b07"/><lb ed="R108" n="0671b08"/>皆十劫所成就。正显十方三世往生不退者多且 <lb ed="X" n="0652b08"/><lb ed="R108" n="0671b09"/>易也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0652b0803" cb:place="inline">△二伴。</p> <lb ed="X" n="0652b09"/><lb ed="R108" n="0671b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0652b0901">又舍利弗。彼<persName>佛</persName>有无量无边声闻弟子。皆阿罗汉。非 <lb ed="X" n="0652b10"/><lb ed="R108" n="0671b11"/>是算数之所能知。诸菩萨众亦复如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0652b11"/><lb ed="R108" n="0671b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0652b1101">他方定性二乘不得生彼。若先习小行。临终迴向 <lb ed="X" n="0652b12"/><lb ed="R108" n="0671b13"/>菩提发大誓愿者。生彼国<anchor xml:id="nkr_note_add_0652b1201" n="0652b1201"/><anchor xml:id="beg0652b1201" n="0652b1201"/>已<anchor xml:id="end0652b1201"/>。<persName>佛</persName>顺機说法。令断见 <lb ed="X" n="0652b13"/><lb ed="R108" n="0671b14"/>思。故名罗汉。如别教七住断见思之类。非实声闻 <lb ed="X" n="0652b14"/><lb ed="R108" n="0671b15"/>也。盖藏･通二教不闻他方<persName>佛</persName>名。今闻弥陀名号。信 <lb ed="X" n="0652b15"/><lb ed="R108" n="0672a01"/>愿往生。总属别･圆二教所摄機矣。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0652b1514" cb:place="inline">△二结示。</p> <lb ed="X" n="0652b16"/><lb ed="R108" n="0672a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0652b1601">舍利弗。彼<persName>佛</persName>国土成就如是功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0652b17"/><lb ed="R108" n="0672a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0652b1701"><persName>佛</persName>及声闻･菩萨幷是弥陀因中愿行所成。亦是果 <lb ed="X" n="0652b18"/><lb ed="R108" n="0672a04"/>上一成一切成。是则<persName>佛</persName>･菩萨･声闻各各非自非他 <lb ed="X" n="0652b19"/><lb ed="R108" n="0672a05"/>自他不二。故云成就如是功德莊严。能令信愿持 <lb ed="X" n="0652b20"/><lb ed="R108" n="0672a06"/>名者念念亦如是成就也。初廣陈彼土依正妙果 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0652c" n="0652c"/> <lb ed="X" n="0652c01"/><lb ed="R108" n="0672a07"/>以启信竟。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0652c0105" cb:place="inline">△二特劝众生应求往生以发愿二。初 <lb ed="X" n="0652c02"/><lb ed="R108" n="0672a08"/>揭示无上因缘。二特劝净土殊勝。谓带业往生横 <lb ed="X" n="0652c03"/><lb ed="R108" n="0672a09"/>出三界。同居横具四土。开显四教法轮。众生圆净 <lb ed="X" n="0652c04"/><lb ed="R108" n="0672a10"/>四土。圆见三身。圆证三不退。人民皆一生成<persName>佛</persName>。如 <lb ed="X" n="0652c05"/><lb ed="R108" n="0672a11"/>是等勝异超绝。全在此二科点示。须谛研之。今初。</p> <lb ed="X" n="0652c06"/><lb ed="R108" n="0672a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0652c0601">又舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土众生<note place="inline">纔</note>生<note place="inline">彼土</note>者。皆是<note place="inline">三种</note>阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">跋</g> <lb ed="X" n="0652c07"/><lb ed="R108" n="0672a13"/>致。其<note place="inline">三不退</note>中多有一生補处。其数甚多。非是算数所 <lb ed="X" n="0652c08"/><lb ed="R108" n="0672a14"/>能知之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0652c0801" n="0652c0801"/><anchor xml:id="beg0652c0801" n="0652c0801"/>但<anchor xml:id="end0652c0801"/>可以无量无边阿僧祇说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0652c09"/><lb ed="R108" n="0672a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0652c0901">阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">跋</g>致。此云不退。一位不退。入圣流不堕凡地。 <lb ed="X" n="0652c10"/><lb ed="R108" n="0672b01"/>二行不退。恒度生不堕二乘地。三念不退。心心流 <lb ed="X" n="0652c11"/><lb ed="R108" n="0672b02"/>入萨婆若海。若约此土藏初果。通见地。别七住。圆 <lb ed="X" n="0652c12"/><lb ed="R108" n="0672b03"/>初信。名位不退。通菩萨别十行。圆十信。名行不退。 <lb ed="X" n="0652c13"/><lb ed="R108" n="0672b04"/>别初地。圆初住。名念不退。今净土五逆十恶。十念 <lb ed="X" n="0652c14"/><lb ed="R108" n="0672b05"/>成就。带业往生。居下下品者。皆得三不退。然據教 <lb ed="X" n="0652c15"/><lb ed="R108" n="0672b06"/>道。若是凡夫则非初果等。若是二乘则非菩萨等。 <lb ed="X" n="0652c16"/><lb ed="R108" n="0672b07"/>若是异生则非同生性等。又念不退非复异生。行 <lb ed="X" n="0652c17"/><lb ed="R108" n="0672b08"/>不退非仅见道。位不退非是人民。躐等则成大妄。 <lb ed="X" n="0652c18"/><lb ed="R108" n="0672b09"/>进步则捨故称。唯极乐同居一切俱非一切俱是。 <lb ed="X" n="0652c19"/><lb ed="R108" n="0672b10"/>十方<persName>佛</persName>土无此名相。无此阶位。无此法门。非心性 <lb ed="X" n="0652c20"/><lb ed="R108" n="0672b11"/>之极致。持名之奇勋。弥陀之大愿。何以有此一生 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0653a" n="0653a"/> <lb ed="X" n="0653a01"/><lb ed="R108" n="0672b12"/>補处者。此一生補<persName>佛</persName>位。如弥勒･观音等。极乐人民 <lb ed="X" n="0653a02"/><lb ed="R108" n="0672b13"/>普皆一生成<persName>佛</persName>。人人必实证補处。故其中多有此 <lb ed="X" n="0653a03"/><lb ed="R108" n="0672b14"/>等上善。不可数知也。复次。释迦一代时教。唯花严 <lb ed="X" n="0653a04"/><lb ed="R108" n="0672b15"/>明一生圆满。而一生圆满之因。则末後普贤行愿 <lb ed="X" n="0653a05"/><lb ed="R108" n="0673a01"/>品中十大愿王导归安养。且以此劝进华藏海众。 <lb ed="X" n="0653a06"/><lb ed="R108" n="0673a02"/>嗟乎凡夫例登補处。奇倡极谈不可测度。花严所 <lb ed="X" n="0653a07"/><lb ed="R108" n="0673a03"/>禀却在此经。而天下古今信尟疑多。辞繁義蚀。余 <lb ed="X" n="0653a08"/><lb ed="R108" n="0673a04"/>唯有剖心沥血而<anchor xml:id="nkr_note_add_0653a0801" n="0653a0801"/><anchor xml:id="beg0653a0801" n="0653a0801"/>已<anchor xml:id="end0653a0801"/>。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0653a0810" cb:place="inline">△二特劝。</p> <lb ed="X" n="0653a09"/><lb ed="R108" n="0673a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0653a0901">舍利弗。<note place="inline">如上无上大事因缘</note>众生<note place="inline">幸得</note>闻者。应当发愿。愿生彼国。 <lb ed="X" n="0653a10"/><lb ed="R108" n="0673a06"/>所以者何。得与如是<note place="inline">不可算数一生補处</note>诸上善人俱会一处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0653a11"/><lb ed="R108" n="0673a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0653a1101">前罗汉･菩萨但可云善人。唯補处居因位之极。故 <lb ed="X" n="0653a12"/><lb ed="R108" n="0673a08"/>云上。其数甚多。故云诸也。俱会一处。犹言凡圣同 <lb ed="X" n="0653a13"/><lb ed="R108" n="0673a09"/>居。寻常由实圣过去有漏业。权圣大慈悲愿。故凡 <lb ed="X" n="0653a14"/><lb ed="R108" n="0673a10"/>夫得与圣人同居。至实圣<g ref="#CB01926">灰</g>身。权圣機尽。便陞沉 <lb ed="X" n="0653a15"/><lb ed="R108" n="0673a11"/>硕异苦乐悬殊。乃暂同。非究竟同也。又天壤之间 <lb ed="X" n="0653a16"/><lb ed="R108" n="0673a12"/>见闻者少。幸获见闻。亲近步趋者少。又<persName>佛</persName>世圣人 <lb ed="X" n="0653a17"/><lb ed="R108" n="0673a13"/>纵多如珍如瑞。不能遍满国土如众星微尘。又居 <lb ed="X" n="0653a18"/><lb ed="R108" n="0673a14"/>虽同。而所作所办则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0653001" n="0653001"/>迴不同。今同以无漏不思议 <lb ed="X" n="0653a19"/><lb ed="R108" n="0673a15"/>业感生。俱会一处为师友。如埙如篪。同尽无明。同 <lb ed="X" n="0653a20"/><lb ed="R108" n="0673b01"/>登妙觉。是则下凡众生于念不退中超尽四十一 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0653b" n="0653b"/> <lb ed="X" n="0653b01"/><lb ed="R108" n="0673b02"/>因位。若谓是凡夫却不历异生必補<persName>佛</persName>职。与观音･ <lb ed="X" n="0653b02"/><lb ed="R108" n="0673b03"/>势至无别。若谓是一生補处。却可名凡夫。不可名 <lb ed="X" n="0653b03"/><lb ed="R108" n="0673b04"/>等觉菩萨。此皆教网所不能收。刹网所不能例。当 <lb ed="X" n="0653b04"/><lb ed="R108" n="0673b05"/>知吾人大事因缘。同居一关最难透脱。唯极乐同 <lb ed="X" n="0653b05"/><lb ed="R108" n="0673b06"/>居超出十方同居之外。了此方能深信弥陀愿力。 <lb ed="X" n="0653b06"/><lb ed="R108" n="0673b07"/>信<persName>佛</persName>力方能深信名号功德。信持名方能深信吾 <lb ed="X" n="0653b07"/><lb ed="R108" n="0673b08"/>人心性本不可思议也。具此深信方能发于大愿。 <lb ed="X" n="0653b08"/><lb ed="R108" n="0673b09"/>文中应当二字即指深信。深信发愿即无上菩提。 <lb ed="X" n="0653b09"/><lb ed="R108" n="0673b10"/>合此信愿的为净土指南。由此而执持名号乃为 <lb ed="X" n="0653b10"/><lb ed="R108" n="0673b11"/>正行。若信愿坚固。临终十念。一念亦决得生。若无 <lb ed="X" n="0653b11"/><lb ed="R108" n="0673b12"/>信愿。纵将名号持至风吹不入雨打不湿。如银墙 <lb ed="X" n="0653b12"/><lb ed="R108" n="0673b13"/>铁壁相似。亦无得生之理。修净业者不可不知也。 <lb ed="X" n="0653b13"/><lb ed="R108" n="0673b14"/>大本阿弥陀经亦以发菩提愿为要。正与此同。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0653b1319" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0653b14"/><lb ed="R108" n="0673b15"/>三正示行者执持名号以立行二。初正示无上因 <lb ed="X" n="0653b15"/><lb ed="R108" n="0674a01"/>果。二重劝。今初。</p> <lb ed="X" n="0653b16"/><lb ed="R108" n="0674a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0653b1601">舍利弗。不可以少善根福德因缘得生彼国。舍利弗。 <lb ed="X" n="0653b17"/><lb ed="R108" n="0674a03"/>若有善男子善女人闻说阿弥陀<persName>佛</persName>。执持名号。若一 <lb ed="X" n="0653b18"/><lb ed="R108" n="0674a04"/>日。若二日。若三日。若四日。若五日。若六日。若七日。一 <lb ed="X" n="0653b19"/><lb ed="R108" n="0674a05"/>心不乱。其人临命终时。阿弥陀<persName>佛</persName>与诸圣众现在其 <lb ed="X" n="0653b20"/><lb ed="R108" n="0674a06"/>前。是人终时心不顚倒。即得往生阿弥陀<persName>佛</persName><name role="" type="person">极乐国</name> <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0653c" n="0653c"/> <lb ed="X" n="0653c01"/><lb ed="R108" n="0674a07"/>土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0653c02"/><lb ed="R108" n="0674a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0653c0201">菩提正道名善根。即亲因。种种助道施戒禅等名 <lb ed="X" n="0653c03"/><lb ed="R108" n="0674a09"/>福德。即助缘。声闻･独觉菩提善根少。人天有漏福 <lb ed="X" n="0653c04"/><lb ed="R108" n="0674a10"/>业福德少。皆不可生净土。唯以信愿执持名号。则 <lb ed="X" n="0653c05"/><lb ed="R108" n="0674a11"/>一一声悉具多善根福德。散心称名福善亦不可 <lb ed="X" n="0653c06"/><lb ed="R108" n="0674a12"/>量。况一心不乱哉。故使感应道交。文成印壞。弥陀 <lb ed="X" n="0653c07"/><lb ed="R108" n="0674a13"/>圣众不来而来。亲垂接引行人心识。不往而往。托 <lb ed="X" n="0653c08"/><lb ed="R108" n="0674a14"/>质宝莲也。善男女者。不论在家出家贵贱老少六 <lb ed="X" n="0653c09"/><lb ed="R108" n="0674a15"/>趣四生。但闻<persName>佛</persName>名即多劫善根成熟。五逆十恶皆 <lb ed="X" n="0653c10"/><lb ed="R108" n="0674b01"/>名善也。阿弥陀<persName>佛</persName>是万德洪名。以名召德罄无不 <lb ed="X" n="0653c11"/><lb ed="R108" n="0674b02"/>尽。故即以执持名号为正行。不必更涉观想参究 <lb ed="X" n="0653c12"/><lb ed="R108" n="0674b03"/>等行。至简易至直捷也。闻而信。信而愿。乃肯执持。 <lb ed="X" n="0653c13"/><lb ed="R108" n="0674b04"/>不信不愿与不闻等。虽为远因。不名闻慧。执持则 <lb ed="X" n="0653c14"/><lb ed="R108" n="0674b05"/>念念忆<persName>佛</persName>名号。故是思慧。然有事持理持。事持者。 <lb ed="X" n="0653c15"/><lb ed="R108" n="0674b06"/>信有西方阿弥陀<persName>佛</persName>。而未达是心作<persName>佛</persName>是心是<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0653c16"/><lb ed="R108" n="0674b07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0653c1601" n="0653c1601"/><anchor xml:id="beg0653c1601" n="0653c1601"/>但<anchor xml:id="end0653c1601"/>以决志愿求生。故如子忆母无时暂忘。理持者。 <lb ed="X" n="0653c17"/><lb ed="R108" n="0674b08"/>信西方阿弥陀<persName>佛</persName>是我心具是我心造。即以自心 <lb ed="X" n="0653c18"/><lb ed="R108" n="0674b09"/>所具所造洪名为繫心之境令不暂忘也。一日至 <lb ed="X" n="0653c19"/><lb ed="R108" n="0674b10"/>七日者。剋期辨事也。利根一日即不乱。钝根七日 <lb ed="X" n="0653c20"/><lb ed="R108" n="0674b11"/>方不乱。中根二三四五六日不定。又利根能七日 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0654a" n="0654a"/> <lb ed="X" n="0654a01"/><lb ed="R108" n="0674b12"/>不乱。钝根仅一日不乱。中根六五四三二日不定。 <lb ed="X" n="0654a02"/><lb ed="R108" n="0674b13"/>一心亦二种。不论事持理持。持至伏除烦恼乃至 <lb ed="X" n="0654a03"/><lb ed="R108" n="0674b14"/>见思先尽。皆事一心。不论事持理持。持至心开见 <lb ed="X" n="0654a04"/><lb ed="R108" n="0674b15"/>本性<persName>佛</persName>。皆理一心。事一心不为见思所乱。理一心 <lb ed="X" n="0654a05"/><lb ed="R108" n="0675a01"/>不为二边所乱。即修慧也。不为见思乱。故感变化 <lb ed="X" n="0654a06"/><lb ed="R108" n="0675a02"/>身。<persName>佛</persName>及诸圣众现前。心不复起娑婆界中三有顚 <lb ed="X" n="0654a07"/><lb ed="R108" n="0675a03"/>倒。往生同居･方便二种<name role="" type="person">极乐世界</name>。不为二边乱。故 <lb ed="X" n="0654a08"/><lb ed="R108" n="0675a04"/>感受用身<persName>佛</persName>及诸圣众现前。心不复起生死涅槃 <lb ed="X" n="0654a09"/><lb ed="R108" n="0675a05"/>二见顚倒。往生实报･寂光二种<name role="" type="person">极乐世界</name>。当知执 <lb ed="X" n="0654a10"/><lb ed="R108" n="0675a06"/>持名号既简易直捷。仍至顿至圆。以念念即<persName>佛</persName>故 <lb ed="X" n="0654a11"/><lb ed="R108" n="0675a07"/>不劳观想。不必参究。当下圆明。无馀无欠。上上根 <lb ed="X" n="0654a12"/><lb ed="R108" n="0675a08"/>不能逾其阃。下下根亦可臻其域。其所感<persName>佛</persName>。所生 <lb ed="X" n="0654a13"/><lb ed="R108" n="0675a09"/>土。往往勝进亦不一槪。可谓横该八教。竖彻五时。 <lb ed="X" n="0654a14"/><lb ed="R108" n="0675a10"/>所以彻底悲心无问自说。且深歎其难信也。问。观 <lb ed="X" n="0654a15"/><lb ed="R108" n="0675a11"/>经专明作观。何谓不劳观想。答。此義即出观经。彼 <lb ed="X" n="0654a16"/><lb ed="R108" n="0675a12"/>经因勝观非凡夫心力所及。故于第十三别开劣 <lb ed="X" n="0654a17"/><lb ed="R108" n="0675a13"/>像之观。而障重者犹不能念彼<persName>佛</persName>。故于第十六大 <lb ed="X" n="0654a18"/><lb ed="R108" n="0675a14"/>开称名之门。今经因末世障重者多。故专主第十 <lb ed="X" n="0654a19"/><lb ed="R108" n="0675a15"/>六观。当知人根虽钝。而丈六八尺之像身。无量寿 <lb ed="X" n="0654a20"/><lb ed="R108" n="0675b01"/><persName>佛</persName>之名字。未尝不心作心是。故观劣者不劳勝观。 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0654b" n="0654b"/> <lb ed="X" n="0654b01"/><lb ed="R108" n="0675b02"/>而称名者幷不劳观想也。问。天奇･毒峰诸祖皆主 <lb ed="X" n="0654b02"/><lb ed="R108" n="0675b03"/>参念<persName>佛</persName>者是谁。何谓不必参究。答。此義即出天奇 <lb ed="X" n="0654b03"/><lb ed="R108" n="0675b04"/>诸祖。前祖因念<persName>佛</persName>人不契释迦彻底悲心。故傍不 <lb ed="X" n="0654b04"/><lb ed="R108" n="0675b05"/>甘。直下诘问。一猛提醒。何止长夜复旦。我辈至今 <lb ed="X" n="0654b05"/><lb ed="R108" n="0675b06"/>日犹不肯死心念<persName>佛</persName>。苦欲执敲门瓦子向屋裡打 <lb ed="X" n="0654b06"/><lb ed="R108" n="0675b07"/>亲生爷孃。则于诸祖成恶逆。非善顺也。进问。此在 <lb ed="X" n="0654b07"/><lb ed="R108" n="0675b08"/>肯心者则可。未肯者何得相应。曰。噫正唯未肯。所 <lb ed="X" n="0654b08"/><lb ed="R108" n="0675b09"/>以要你肯心相应。汝等正信未开。如生牛皮不可 <lb ed="X" n="0654b09"/><lb ed="R108" n="0675b10"/>屈折。当知有目者固无日下燃灯之理。而无目者 <lb ed="X" n="0654b10"/><lb ed="R108" n="0675b11"/>亦何必于日中苦觅灯炬。大势至法王子云。不假 <lb ed="X" n="0654b11"/><lb ed="R108" n="0675b12"/>方便自得心开。此一行三昧中大火聚语也。敢有 <lb ed="X" n="0654b12"/><lb ed="R108" n="0675b13"/>触者寧不被烧。问。临终<persName>佛</persName>现。寧保非魔。答。修心人 <lb ed="X" n="0654b13"/><lb ed="R108" n="0675b14"/>不作<persName>佛</persName>观而<persName>佛</persName>忽现。非本所期故名魔事。念<persName>佛</persName>见 <lb ed="X" n="0654b14"/><lb ed="R108" n="0675b15"/><persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0654b1401" n="0654b1401"/><anchor xml:id="beg0654b1401" n="0654b1401"/>已<anchor xml:id="end0654b1401"/>是相应。况临终非致魔时。何须疑虑。问。七日 <lb ed="X" n="0654b15"/><lb ed="R108" n="0676a01"/>不乱。平时耶。临终耶。答。平时也。问。七日不乱之後。 <lb ed="X" n="0654b16"/><lb ed="R108" n="0676a02"/>复起惑造业。亦得生耶。答。果得一心不乱之人。无 <lb ed="X" n="0654b17"/><lb ed="R108" n="0676a03"/>更起惑造业之事。问。大本十念。宝王一念。平时耶。 <lb ed="X" n="0654b18"/><lb ed="R108" n="0676a04"/>临终耶。答。十念通二时。晨朝十念属平时。十念得 <lb ed="X" n="0654b19"/><lb ed="R108" n="0676a05"/>生与观经十声称名同属临终时。一念则但约临 <lb ed="X" n="0654b20"/><lb ed="R108" n="0676a06"/>终时。问。十念一念幷得生。何须七日。答。若无平时 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0654c" n="0654c"/> <lb ed="X" n="0654c01"/><lb ed="R108" n="0676a07"/>七日工夫。安有临终十念一念。纵下下品逆恶之 <lb ed="X" n="0654c02"/><lb ed="R108" n="0676a08"/>人。幷是夙因成熟。故感临终遇善友。闻便信愿。此 <lb ed="X" n="0654c03"/><lb ed="R108" n="0676a09"/>事万中无一。岂可侥倖。净土或问斥此最详。今人 <lb ed="X" n="0654c04"/><lb ed="R108" n="0676a10"/>不可不读。问。西方去此十万亿土。何得即生。答。十 <lb ed="X" n="0654c05"/><lb ed="R108" n="0676a11"/>万亿土不出我现前一念心性之外。以心性本无 <lb ed="X" n="0654c06"/><lb ed="R108" n="0676a12"/>外故。又仗自心之<persName>佛</persName>力接引。何难即生。如镜中照 <lb ed="X" n="0654c07"/><lb ed="R108" n="0676a13"/>数十层山水楼阁。层数宛然。实无远近。一照俱了。 <lb ed="X" n="0654c08"/><lb ed="R108" n="0676a14"/>见无先後。从是西方过十万亿<persName>佛</persName>土。有世界名曰 <lb ed="X" n="0654c09"/><lb ed="R108" n="0676a15"/>极乐。亦如是。其土有<persName>佛</persName>号阿弥陀。今现在说法。亦 <lb ed="X" n="0654c10"/><lb ed="R108" n="0676b01"/>如是。其人临命终时。阿弥陀<persName>佛</persName>与诸圣众现在其 <lb ed="X" n="0654c11"/><lb ed="R108" n="0676b02"/>前。是人终时心不顚倒。即得往生阿弥陀<persName>佛</persName>极乐 <lb ed="X" n="0654c12"/><lb ed="R108" n="0676b03"/>国土。亦如是。当知字字皆海印三昧。大圆镜智之 <lb ed="X" n="0654c13"/><lb ed="R108" n="0676b04"/>灵文也。问。持名判行行。则是助行。何名正行。答。依 <lb ed="X" n="0654c14"/><lb ed="R108" n="0676b05"/>一心说信愿行。非先後非定三。盖无愿行不名真 <lb ed="X" n="0654c15"/><lb ed="R108" n="0676b06"/>信。无行信不名真愿。无信愿不名真行。今全由信 <lb ed="X" n="0654c16"/><lb ed="R108" n="0676b07"/>愿持名。故信愿行三声声圆具。所以名多善根福 <lb ed="X" n="0654c17"/><lb ed="R108" n="0676b08"/>德因缘。观经称<persName>佛</persName>名故。念念中除八十亿劫生死 <lb ed="X" n="0654c18"/><lb ed="R108" n="0676b09"/>之罪。此之谓也。若福善不多。安能除罪如此之大。 <lb ed="X" n="0654c19"/><lb ed="R108" n="0676b10"/>问。临终猛切能除多罪。平日至心称名亦除罪否。 <lb ed="X" n="0654c20"/><lb ed="R108" n="0676b11"/>答。如日出群暗消。称洪名万罪灭。问。散心称名亦 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0655a" n="0655a"/> <lb ed="X" n="0655a01"/><lb ed="R108" n="0676b12"/>除罪否。答。名号功德不思议。寧不除罪。但不定往 <lb ed="X" n="0655a02"/><lb ed="R108" n="0676b13"/>生。以悠悠散善难敌无始积罪故。当知积罪假使 <lb ed="X" n="0655a03"/><lb ed="R108" n="0676b14"/>有体相者。尽虚空界不能容受。虽百年昼夜弥陀 <lb ed="X" n="0655a04"/><lb ed="R108" n="0676b15"/>十万。一一声灭八十亿劫生死。然所灭罪如爪上 <lb ed="X" n="0655a05"/><lb ed="R108" n="0677a01"/>土。未灭罪如大地土。唯念至一心不乱。则如健人 <lb ed="X" n="0655a06"/><lb ed="R108" n="0677a02"/>突围而出。非复三军能制耳。然称名便为成<persName>佛</persName>种 <lb ed="X" n="0655a07"/><lb ed="R108" n="0677a03"/>子。如金刚终不可壞。<persName>佛</persName>世一老人求出家。五百圣 <lb ed="X" n="0655a08"/><lb ed="R108" n="0677a04"/>众皆谓无善根。<persName>佛</persName>言。此人无量劫前为虎偪。失声 <lb ed="X" n="0655a09"/><lb ed="R108" n="0677a05"/>称南无<persName>佛</persName>。今此善根成熟。値我得道。非二乘道眼 <lb ed="X" n="0655a10"/><lb ed="R108" n="0677a06"/>所知也。由此观之。法花明过去<persName>佛</persName>所散乱称名皆 <lb ed="X" n="0655a11"/><lb ed="R108" n="0677a07"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0655a1101" n="0655a1101"/><anchor xml:id="beg0655a1101" n="0655a1101"/>已<anchor xml:id="end0655a1101"/>成<persName>佛</persName>。岂不信哉。伏愿缁素智愚于此简易直捷 <lb ed="X" n="0655a12"/><lb ed="R108" n="0677a08"/>无上圆顿法门。勿视为难而辄生退诿。勿视为易 <lb ed="X" n="0655a13"/><lb ed="R108" n="0677a09"/>而漫不<g ref="#CB15081">策</g>勤。勿视为浅而妄致藐轻。勿视为深而 <lb ed="X" n="0655a14"/><lb ed="R108" n="0677a10"/>弗敢承任。盖所持之名号真实不可思议。能持之 <lb ed="X" n="0655a15"/><lb ed="R108" n="0677a11"/>心性亦真实不可思议。持一声则一声不可思议。 <lb ed="X" n="0655a16"/><lb ed="R108" n="0677a12"/>持十百千万无量无数声。声声皆不可思议也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0655a1619" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0655a17"/><lb ed="R108" n="0677a13"/>二重劝。</p> <lb ed="X" n="0655a18"/><lb ed="R108" n="0677a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0655a1801">舍利弗。我见是利。故说此言。若有众生闻是说者。应 <lb ed="X" n="0655a19"/><lb ed="R108" n="0677a15"/>当发愿生彼国土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0655a20"/><lb ed="R108" n="0677b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0655a2001">我见者。<persName>佛</persName>眼所见。究尽明了也。是利者。横出五浊。 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0655b" n="0655b"/> <lb ed="X" n="0655b01"/><lb ed="R108" n="0677b02"/>圆净四土。直至不退位尽。是为不可思议功德之 <lb ed="X" n="0655b02"/><lb ed="R108" n="0677b03"/>利也。复次。是利约命终时心不顚倒而言。盖秽土 <lb ed="X" n="0655b03"/><lb ed="R108" n="0677b04"/>自力修行。生死关头最难得力。无论顽修狂慧懡 <lb ed="X" n="0655b04"/><lb ed="R108" n="0677b05"/><g ref="#CB01334">㦬</g>无功。即悟门深远操履潜确之人。倘分毫习气 <lb ed="X" n="0655b05"/><lb ed="R108" n="0677b06"/>未除。未免随强偏坠。永明祖师所谓十人九蹉路。 <lb ed="X" n="0655b06"/><lb ed="R108" n="0677b07"/>阴境若现前。瞥尔随他去。此诚可寒心者也。初果 <lb ed="X" n="0655b07"/><lb ed="R108" n="0677b08"/>昧于出胎。菩萨昏于隔阴。这裡岂容强作主宰侥 <lb ed="X" n="0655b08"/><lb ed="R108" n="0677b09"/>倖颟顸。唯有信愿持名仗他力故。<persName>佛</persName>慈悲愿定不 <lb ed="X" n="0655b09"/><lb ed="R108" n="0677b10"/>唐捐。弥陀圣众现前慰导。故得无倒自在往生。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0655b10"/><lb ed="R108" n="0677b11"/>见众生临终倒乱之苦。特为保任此事。所以慇勤 <lb ed="X" n="0655b11"/><lb ed="R108" n="0677b12"/>再劝发愿。以愿能导行故也。问。<persName>佛</persName>既心作心是。何 <lb ed="X" n="0655b12"/><lb ed="R108" n="0677b13"/>不竟言自<persName>佛</persName>。而必以他<persName>佛</persName>为勝。何也。答。此之法门 <lb ed="X" n="0655b13"/><lb ed="R108" n="0677b14"/>全在了他即自。若讳言他<persName>佛</persName>。则是他见未忘。若偏 <lb ed="X" n="0655b14"/><lb ed="R108" n="0677b15"/>重自<persName>佛</persName>。却成我见顚倒。又悉昙四益。後三益事不 <lb ed="X" n="0655b15"/><lb ed="R108" n="0678a01"/>孤起。倘不从世界深发庆信。则欣厌二益尙不能 <lb ed="X" n="0655b16"/><lb ed="R108" n="0678a02"/>生。何况悟入理<persName>佛</persName>。唯即事持。达理持。所以弥陀圣 <lb ed="X" n="0655b17"/><lb ed="R108" n="0678a03"/>众现前即是本性明显。往生彼土见<persName>佛</persName>闻法即是 <lb ed="X" n="0655b18"/><lb ed="R108" n="0678a04"/>成就慧身不由他悟。法门深妙破尽一切戏论。斩 <lb ed="X" n="0655b19"/><lb ed="R108" n="0678a05"/>尽一切意见。唯<name role="" type="person">马鸣</name>･龙树･智者･永明之流彻底担 <lb ed="X" n="0655b20"/><lb ed="R108" n="0678a06"/>荷得去。其馀世智辩聪通儒禅客。尽思度量愈推 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0655c" n="0655c"/> <lb ed="X" n="0655c01"/><lb ed="R108" n="0678a07"/>愈远。又不若愚夫妇老实念<persName>佛</persName>者为能潜通<persName>佛</persName>智 <lb ed="X" n="0655c02"/><lb ed="R108" n="0678a08"/>暗合道妙也。我见是利故说此言。分明以<persName>佛</persName>眼<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0655c03"/><lb ed="R108" n="0678a09"/>音印定此事。岂可违抗不善顺入也哉。二正宗分 <lb ed="X" n="0655c04"/><lb ed="R108" n="0678a10"/>竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0655c05"/><lb ed="R108" n="0678a11"/><p xml:id="pX61p0655c0501">△三流通分。信愿持名一法。圆收圆超一切法门。 <lb ed="X" n="0655c06"/><lb ed="R108" n="0678a12"/>竖与一切法门浑同。横与一切法门迥异<note place="inline">诸经论中亦有 <lb ed="X" n="0655c07"/><lb ed="R108" n="0678a13"/>横義。乃随断惑浅深即于同居见上三土。是则约证名横。约断仍竖也</note>。既无问自说。 <lb ed="X" n="0655c08"/><lb ed="R108" n="0678a14"/>谁堪倡募流通。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能究尽诸法实相。此 <lb ed="X" n="0655c09"/><lb ed="R108" n="0678a15"/>经唯<persName>佛</persName>境界。唯<persName>佛</persName><persName>佛</persName>可与流通耳。文为二。初普劝。 <lb ed="X" n="0655c10"/><lb ed="R108" n="0678b01"/>二结劝。初中三。初劝信流通。二劝愿流通。三劝行 <lb ed="X" n="0655c11"/><lb ed="R108" n="0678b02"/>流通。初中二。初略引标题。二征释经题。初中六。初 <lb ed="X" n="0655c12"/><lb ed="R108" n="0678b03"/>东方<note place="inline">至</note>六上方。唐译十方。今略摄故。今初。</p> <lb ed="X" n="0655c13"/><lb ed="R108" n="0678b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0655c1301">舍利弗。如我今者赞歎阿弥陀<persName>佛</persName>不可思议功德之 <lb ed="X" n="0655c14"/><lb ed="R108" n="0678b05"/>利。东方亦有阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g><persName>佛</persName>･须弥相<persName>佛</persName>･大须弥<persName>佛</persName>･须弥光 <lb ed="X" n="0655c15"/><lb ed="R108" n="0678b06"/><persName>佛</persName>･妙音<persName>佛</persName>如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。各于其国出廣长 <lb ed="X" n="0655c16"/><lb ed="R108" n="0678b07"/>舌相。遍覆三千大千世界。说诚实言。汝等众生当信 <lb ed="X" n="0655c17"/><lb ed="R108" n="0678b08"/>是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所护念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0655c18"/><lb ed="R108" n="0678b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0655c1801">不可思议略有五意。一横超三界不俟断惑。二即 <lb ed="X" n="0655c19"/><lb ed="R108" n="0678b10"/>西方横具四土非由渐证。三但持名号不假禅观 <lb ed="X" n="0655c20"/><lb ed="R108" n="0678b11"/>诸方便。四一七为期不藉多劫多生多年月。五持 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0656a" n="0656a"/> <lb ed="X" n="0656a01"/><lb ed="R108" n="0678b12"/>一<persName>佛</persName>名即为诸<persName>佛</persName>护念。不异持一切<persName>佛</persName>名。此皆导 <lb ed="X" n="0656a02"/><lb ed="R108" n="0678b13"/>师大愿行之所成就。故曰阿弥陀<persName>佛</persName>不可思议功 <lb ed="X" n="0656a03"/><lb ed="R108" n="0678b14"/>德之利。又行人信愿持名。全摄<persName>佛</persName>功德成自功德。 <lb ed="X" n="0656a04"/><lb ed="R108" n="0678b15"/>故亦曰阿弥陀<persName>佛</persName>不可思议功德之利。下又曰。诸 <lb ed="X" n="0656a05"/><lb ed="R108" n="0679a01"/><persName>佛</persName>不可思议功德。我不可思议功德是。诸<persName>佛</persName>释迦 <lb ed="X" n="0656a06"/><lb ed="R108" n="0679a02"/>皆以阿弥为自也。阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g>。此云无动。<persName>佛</persName>有无量德。 <lb ed="X" n="0656a07"/><lb ed="R108" n="0679a03"/>应有无量名。随機而立。或取因或取果。或性或相。 <lb ed="X" n="0656a08"/><lb ed="R108" n="0679a04"/>或行愿等。虽擧一隅仍具四悉。随一一名显所诠 <lb ed="X" n="0656a09"/><lb ed="R108" n="0679a05"/>德。劫寿说之不能悉也。东方虚空不可尽。世界亦 <lb ed="X" n="0656a10"/><lb ed="R108" n="0679a06"/>不可尽。世界不可尽。住世诸<persName>佛</persName>亦不可尽。略擧恒 <lb ed="X" n="0656a11"/><lb ed="R108" n="0679a07"/>河沙耳。此等诸<persName>佛</persName>各出廣长舌劝信此经。而众生 <lb ed="X" n="0656a12"/><lb ed="R108" n="0679a08"/>犹不生信。顽冥极矣。常人三世不妄语。舌能至鼻 <lb ed="X" n="0656a13"/><lb ed="R108" n="0679a09"/>藏头。果<persName>佛</persName>三大僧祇劫不妄语。舌薄廣长可覆面。 <lb ed="X" n="0656a14"/><lb ed="R108" n="0679a10"/>今证大乘净土妙门。所以遍覆大千。表理诚称真 <lb ed="X" n="0656a15"/><lb ed="R108" n="0679a11"/>事实非谬也。标出经题流通之本。什师顺此方好 <lb ed="X" n="0656a16"/><lb ed="R108" n="0679a12"/>略译。今题巧合持名妙行。奘师译云。称赞净土摄 <lb ed="X" n="0656a17"/><lb ed="R108" n="0679a13"/>受经。文有详略。義无增减。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0656a1711" cb:place="inline">△二南方。</p> <lb ed="X" n="0656a18"/><lb ed="R108" n="0679a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0656a1801">舍利弗。南方世界有日月灯<persName>佛</persName>･名闻光<persName>佛</persName>･大<g ref="#CB08504">焰</g>肩<persName>佛</persName>･ <lb ed="X" n="0656a19"/><lb ed="R108" n="0679a15"/>须弥灯<persName>佛</persName>･无量精进<persName>佛</persName>如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。各于 <lb ed="X" n="0656a20"/><lb ed="R108" n="0679b01"/>其国出廣长舌相。遍覆三千大千世界。说诚实言。汝 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0656b" n="0656b"/> <lb ed="X" n="0656b01"/><lb ed="R108" n="0679b02"/>等众生当信是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所护 <lb ed="X" n="0656b02"/><lb ed="R108" n="0679b03"/>念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0656b03"/><lb ed="R108" n="0679b04"/><p xml:id="pX61p0656b0301">△三西方。</p> <lb ed="X" n="0656b04"/><lb ed="R108" n="0679b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0656b0401">舍利弗。西方世界有无量寿<persName>佛</persName>･无量相<persName>佛</persName>･无量幢<persName>佛</persName>･ <lb ed="X" n="0656b05"/><lb ed="R108" n="0679b06"/>大光<persName>佛</persName>･大明<persName>佛</persName>･宝相<persName>佛</persName>･净光<persName>佛</persName>如是等恒河沙数诸 <lb ed="X" n="0656b06"/><lb ed="R108" n="0679b07"/><persName>佛</persName>。各于其国出廣长舌相。遍覆三千大千世界。说诚 <lb ed="X" n="0656b07"/><lb ed="R108" n="0679b08"/>实言。汝等众生当信是称赞不可思议功德。一切诸 <lb ed="X" n="0656b08"/><lb ed="R108" n="0679b09"/><persName>佛</persName>所护念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0656b09"/><lb ed="R108" n="0679b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0656b0901">无量寿<persName>佛</persName>与弥陀同名。十方各方面同名诸<persName>佛</persName>无 <lb ed="X" n="0656b10"/><lb ed="R108" n="0679b11"/>量也。然即是导师。亦可为度众生不妨转赞释迦 <lb ed="X" n="0656b11"/><lb ed="R108" n="0679b12"/><persName>如来</persName>所说。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0656b1105" cb:place="inline">△四北方。</p> <lb ed="X" n="0656b12"/><lb ed="R108" n="0679b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0656b1201">舍利弗。北方世界有<g ref="#CB08504">焰</g>肩<persName>佛</persName>･最勝音<persName>佛</persName>･难沮<persName>佛</persName>･日生 <lb ed="X" n="0656b13"/><lb ed="R108" n="0679b14"/><persName>佛</persName>･网明<persName>佛</persName>如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。各于其国出廣长 <lb ed="X" n="0656b14"/><lb ed="R108" n="0679b15"/>舌相。遍覆三千大千世界。说诚实言。汝等众生当信 <lb ed="X" n="0656b15"/><lb ed="R108" n="0680a01"/>是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所护念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0656b16"/><lb ed="R108" n="0680a02"/><p xml:id="pX61p0656b1601">△五下方。</p> <lb ed="X" n="0656b17"/><lb ed="R108" n="0680a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0656b1701">舍利弗。下方世界有狮子<persName>佛</persName>･名闻<persName>佛</persName>･名光<persName>佛</persName>･达摩<persName>佛</persName>･ <lb ed="X" n="0656b18"/><lb ed="R108" n="0680a04"/>法幢<persName>佛</persName>･持法<persName>佛</persName>如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。各于其国出 <lb ed="X" n="0656b19"/><lb ed="R108" n="0680a05"/>廣长舌相。遍覆三千<anchor xml:id="nkr_note_add_0656b1901" n="0656b1901"/><anchor xml:id="beg0656b1901" n="0656b1901"/>大<anchor xml:id="end0656b1901"/>千世界。说诚实言。汝等众生 <lb ed="X" n="0656b20"/><lb ed="R108" n="0680a06"/>当信是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所护念经。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0656c" n="0656c"/> <lb ed="X" n="0656c01"/><lb ed="R108" n="0680a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0656c0101">此界水轮金轮风轮之下复有下界非非想天等。 <lb ed="X" n="0656c02"/><lb ed="R108" n="0680a08"/>乃至褈褈无尽也。达摩。此云法。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0656c0213" cb:place="inline">△六上方。</p> <lb ed="X" n="0656c03"/><lb ed="R108" n="0680a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0656c0301">舍利弗。上方世界有梵音<persName>佛</persName>･宿王<persName>佛</persName>･香上<persName>佛</persName>･香光<persName>佛</persName>･ <lb ed="X" n="0656c04"/><lb ed="R108" n="0680a10"/>大<g ref="#CB08504">焰</g>肩<persName>佛</persName>･杂色宝花严身<persName>佛</persName>･娑罗树王<persName>佛</persName>･宝华德<persName>佛</persName>･ <lb ed="X" n="0656c05"/><lb ed="R108" n="0680a11"/>见一切義<persName>佛</persName>･如<name role="" type="person">须弥山</name><persName>佛</persName>如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。各 <lb ed="X" n="0656c06"/><lb ed="R108" n="0680a12"/>于其国出廣长舌相。遍覆三千大千世界。说诚实言。 <lb ed="X" n="0656c07"/><lb ed="R108" n="0680a13"/>汝等众生当信是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0656c08"/><lb ed="R108" n="0680a14"/>护念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0656c09"/><lb ed="R108" n="0680a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0656c0901">此界非非想天之上。复有上界风轮金轮及三界 <lb ed="X" n="0656c10"/><lb ed="R108" n="0680b01"/>等褈褈无尽也。问。诸方必有净土。何偏赞西方。答 <lb ed="X" n="0656c11"/><lb ed="R108" n="0680b02"/>此亦非善问。假使赞阿閦<persName>佛</persName>国。汝又疑偏东方。展 <lb ed="X" n="0656c12"/><lb ed="R108" n="0680b03"/>转戏论。问。何不遍缘法界。答。有三義。令初機易标 <lb ed="X" n="0656c13"/><lb ed="R108" n="0680b04"/>心故。阿弥本愿勝故。<persName>佛</persName>与此土众生偏有缘故。盖 <lb ed="X" n="0656c14"/><lb ed="R108" n="0680b05"/><persName>佛</persName>度生。生受化。其间难易浅深总在于缘。缘之所 <lb ed="X" n="0656c15"/><lb ed="R108" n="0680b06"/>在恩德弘深。种种教启能令欢喜信入。能令触动 <lb ed="X" n="0656c16"/><lb ed="R108" n="0680b07"/>宿种。能令魔障难遮。能令体性开发。诸<persName>佛</persName>本从法 <lb ed="X" n="0656c17"/><lb ed="R108" n="0680b08"/>身垂迹固结缘种。若世出世悉不可思议。尊隆于 <lb ed="X" n="0656c18"/><lb ed="R108" n="0680b09"/>教乘。擧扬于海会。沁入于苦海。慈契于寂光。所以 <lb ed="X" n="0656c19"/><lb ed="R108" n="0680b10"/>万德钦承。群灵拱极。当知<persName>佛</persName>种从缘起。缘即法界。 <lb ed="X" n="0656c20"/><lb ed="R108" n="0680b11"/>一念一切念。一生一切生。一香一花一声一色乃 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0657a" n="0657a"/> <lb ed="X" n="0657a01"/><lb ed="R108" n="0680b12"/>至受忏授记摩顶垂手。十方三世莫不遍融。故此 <lb ed="X" n="0657a02"/><lb ed="R108" n="0680b13"/>增上缘因名法界缘起。此正所谓遍缘法界者也。 <lb ed="X" n="0657a03"/><lb ed="R108" n="0680b14"/>浅位人便可决志专求。深位人亦不必捨西方而 <lb ed="X" n="0657a04"/><lb ed="R108" n="0680b15"/>别求华藏。若谓西方是权华藏是实。西方小华藏 <lb ed="X" n="0657a05"/><lb ed="R108" n="0681a01"/>大者。全堕众生遍计执情。以不达权实一体大小 <lb ed="X" n="0657a06"/><lb ed="R108" n="0681a02"/>无性故也。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0657a0605" cb:place="inline">△二征释经题。</p> <lb ed="X" n="0657a07"/><lb ed="R108" n="0681a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0657a0701">舍利弗。于汝意云何<note place="inline">称赞功德之名上来<anchor xml:id="nkr_note_add_0657a0701" n="0657a0701"/><anchor xml:id="beg0657a0701" n="0657a0701"/>已<anchor xml:id="end0657a0701"/>详言矣</note>。何故名为一切 <lb ed="X" n="0657a08"/><lb ed="R108" n="0681a04"/>诸<persName>佛</persName>所护念经<note place="inline">耶</note>。舍利弗。若有善男子善女人。闻是 <lb ed="X" n="0657a09"/><lb ed="R108" n="0681a05"/>经受持者。及闻诸<persName>佛</persName>名者。是诸善男子善女人皆为 <lb ed="X" n="0657a10"/><lb ed="R108" n="0681a06"/>一切诸<persName>佛</persName>之所护念。皆得不退转于阿耨多罗三藐 <lb ed="X" n="0657a11"/><lb ed="R108" n="0681a07"/>三菩提。是故舍利弗。汝等皆当信受我语及诸<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0657a12"/><lb ed="R108" n="0681a08"/>说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0657a13"/><lb ed="R108" n="0681a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0657a1301">此经独诠无上心要诸<persName>佛</persName>名字。幷诠无上圆满究 <lb ed="X" n="0657a14"/><lb ed="R108" n="0681a10"/>竟万德。故闻者皆为诸<persName>佛</persName>护念。又闻经受持即执 <lb ed="X" n="0657a15"/><lb ed="R108" n="0681a11"/>持名号。阿弥名号诸<persName>佛</persName>所护念故。问。但闻诸<persName>佛</persName>名 <lb ed="X" n="0657a16"/><lb ed="R108" n="0681a12"/>而未持经。亦得护念不退耶。答。此義有局有通。占 <lb ed="X" n="0657a17"/><lb ed="R108" n="0681a13"/>察谓杂乱垢心虽诵我名而不为闻。以不能生决 <lb ed="X" n="0657a18"/><lb ed="R108" n="0681a14"/>定信解。但获世间善报。不得廣大深妙利益。若到 <lb ed="X" n="0657a19"/><lb ed="R108" n="0681a15"/>一行三昧。则成廣大微妙行心。名得相似无生法 <lb ed="X" n="0657a20"/><lb ed="R108" n="0681b01"/>忍。乃为得闻十方<persName>佛</persName>名。此亦应尔。故须闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0657a2001" n="0657a2001"/><anchor xml:id="beg0657a2001" n="0657a2001"/>已<anchor xml:id="end0657a2001"/>执持 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0657b" n="0657b"/> <lb ed="X" n="0657b01"/><lb ed="R108" n="0681b02"/>至一心不乱方为闻诸<persName>佛</persName>名。蒙诸<persName>佛</persName>护念。此局義 <lb ed="X" n="0657b02"/><lb ed="R108" n="0681b03"/>也。通義者。诸<persName>佛</persName>慈悲不可思议。名号功德亦不可 <lb ed="X" n="0657b03"/><lb ed="R108" n="0681b04"/>思议。故一闻<persName>佛</persName>名。不论有心无心。若信若否。皆成 <lb ed="X" n="0657b04"/><lb ed="R108" n="0681b05"/>缘种。况<persName>佛</persName>度生等冤亲。无疲倦。苟闻名必护念。何 <lb ed="X" n="0657b05"/><lb ed="R108" n="0681b06"/>疑焉。然據金刚三论。根熟菩萨为<persName>佛</persName>护念。位在别 <lb ed="X" n="0657b06"/><lb ed="R108" n="0681b07"/>地圆住。盖约自力必入同生性乃可护念。今仗他 <lb ed="X" n="0657b07"/><lb ed="R108" n="0681b08"/>力故相似位即蒙护念。乃至相似以还亦皆有通 <lb ed="X" n="0657b08"/><lb ed="R108" n="0681b09"/>护念之義。下至一闻<persName>佛</persName>名。于同体法性有资发力。 <lb ed="X" n="0657b09"/><lb ed="R108" n="0681b10"/>亦得远因。终不退也。阿耨多罗。此云无上。三藐三 <lb ed="X" n="0657b10"/><lb ed="R108" n="0681b11"/>菩提。此云正<persName>等正觉</persName>。即大乘果觉也。圆三不退乃 <lb ed="X" n="0657b11"/><lb ed="R108" n="0681b12"/>一生成<persName>佛</persName>异名。故劝身子等皆当信受。闻名功德 <lb ed="X" n="0657b12"/><lb ed="R108" n="0681b13"/>如此。释迦及十方诸<persName>佛</persName>同所宣说。可不信乎。初劝 <lb ed="X" n="0657b13"/><lb ed="R108" n="0681b14"/>信流通竟。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0657b1305" cb:place="inline">△二劝愿流通。</p> <lb ed="X" n="0657b14"/><lb ed="R108" n="0681b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0657b1401">舍利弗。若有人<anchor xml:id="nkr_note_add_0657b1401" n="0657b1401"/><anchor xml:id="beg0657b1401" n="0657b1401"/>已<anchor xml:id="end0657b1401"/>发愿。今发愿。当发愿。欲生阿弥陀 <lb ed="X" n="0657b15"/><lb ed="R108" n="0682a01"/><persName>佛</persName>国者。是诸人等皆得不退转于阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0657b16"/><lb ed="R108" n="0682a02"/>菩提。于彼国土若<anchor xml:id="nkr_note_add_0657b1601" n="0657b1601"/><anchor xml:id="beg0657b1601" n="0657b1601"/>已<anchor xml:id="end0657b1601"/>生。若今生。若当生。是故舍利弗。 <lb ed="X" n="0657b17"/><lb ed="R108" n="0682a03"/>诸善男子善女人若有信者。应当发愿生彼国土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0657b18"/><lb ed="R108" n="0682a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0657b1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0657b1801" n="0657b1801"/><anchor xml:id="beg0657b1801" n="0657b1801"/>已<anchor xml:id="end0657b1801"/>愿<anchor xml:id="nkr_note_add_0657b1802" n="0657b1802"/><anchor xml:id="beg0657b1802" n="0657b1802"/>已<anchor xml:id="end0657b1802"/>生。今愿今生。当愿当生。正显依信所发之 <lb ed="X" n="0657b19"/><lb ed="R108" n="0682a05"/>愿无虚也。非信不能发愿。非愿信亦不生。故云若 <lb ed="X" n="0657b20"/><lb ed="R108" n="0682a06"/>有信者应当发愿。又愿者信之券。行之枢。尤为要 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0657c" n="0657c"/> <lb ed="X" n="0657c01"/><lb ed="R108" n="0682a07"/>务。擧愿则信行在其中。所以慇勤三劝也。复次。愿 <lb ed="X" n="0657c02"/><lb ed="R108" n="0682a08"/>生彼国即欣厌二门。厌離娑婆与依苦集二谛所 <lb ed="X" n="0657c03"/><lb ed="R108" n="0682a09"/>发二种弘誓相应。欣求极乐与依道灭二谛所发 <lb ed="X" n="0657c04"/><lb ed="R108" n="0682a10"/>二种弘誓相应。故得不退转于大菩提道。问。今发 <lb ed="X" n="0657c05"/><lb ed="R108" n="0682a11"/>愿但可云当生。何名今生。答。此亦二義。一约一期 <lb ed="X" n="0657c06"/><lb ed="R108" n="0682a12"/>名今。现生发愿持名。临终定生净土。二约刹那名 <lb ed="X" n="0657c07"/><lb ed="R108" n="0682a13"/>今。一念相应一念生。念念相应念念生。妙因妙果 <lb ed="X" n="0657c08"/><lb ed="R108" n="0682a14"/>不離一心。如秤两头低昂时等。何俟娑婆报尽方 <lb ed="X" n="0657c09"/><lb ed="R108" n="0682a15"/>育珍池。只今信愿持名。莲萼光荣金台影现。便非 <lb ed="X" n="0657c10"/><lb ed="R108" n="0682b01"/>娑婆界内人矣。极圆极顿。难议难思。唯有大智方 <lb ed="X" n="0657c11"/><lb ed="R108" n="0682b02"/>能谛信。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0657c1104" cb:place="inline">△三劝行流通二。初诸<persName>佛</persName>转赞。二教主结 <lb ed="X" n="0657c12"/><lb ed="R108" n="0682b03"/>歎。今初。</p> <lb ed="X" n="0657c13"/><lb ed="R108" n="0682b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0657c1301">舍利弗。如我今者称赞诸<persName>佛</persName>不可思议功德。彼诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0657c14"/><lb ed="R108" n="0682b05"/>等亦称赞我不可思议功德。而作是言。释迦牟尼<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0657c15"/><lb ed="R108" n="0682b06"/>能为甚难稀有之事。能于娑婆国土五浊恶世。劫浊･ <lb ed="X" n="0657c16"/><lb ed="R108" n="0682b07"/>见浊･烦恼浊･众生浊･命浊中。得阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0657c17"/><lb ed="R108" n="0682b08"/>提。为诸众生说是一切世间难信之法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0657c18"/><lb ed="R108" n="0682b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0657c1801">诸<persName>佛</persName>功德智慧虽皆平等。而施化则有难易。净土 <lb ed="X" n="0657c19"/><lb ed="R108" n="0682b10"/>成菩提易。浊世难。为净土众生说法易。为浊世众 <lb ed="X" n="0657c20"/><lb ed="R108" n="0682b11"/>生难。为浊世众生说渐法犹易。说顿法难。为浊世 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0658a" n="0658a"/> <lb ed="X" n="0658a01"/><lb ed="R108" n="0682b12"/>众生说馀顿法犹易。说净土横超顿法尤难。为浊 <lb ed="X" n="0658a02"/><lb ed="R108" n="0682b13"/>世众生说净土横超顿修顿证妙观<anchor xml:id="nkr_note_add_0658a0201" n="0658a0201"/><anchor xml:id="beg0658a0201" n="0658a0201"/>已<anchor xml:id="end0658a0201"/>自不易。说 <lb ed="X" n="0658a03"/><lb ed="R108" n="0682b14"/>此无藉劬劳修证。但持名号径登不退。奇特勝妙 <lb ed="X" n="0658a04"/><lb ed="R108" n="0682b15"/>超出思议第一方便。更为难中之难。故十方诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0658a05"/><lb ed="R108" n="0683a01"/>无不推我释迦偏为勇猛也。劫浊者。浊法聚会之 <lb ed="X" n="0658a06"/><lb ed="R108" n="0683a02"/>时。劫浊中非带业横出之行必不能度。见浊者。五 <lb ed="X" n="0658a07"/><lb ed="R108" n="0683a03"/>利使邪见增盛。谓身见･边见･见取･戒取及诸邪见。 <lb ed="X" n="0658a08"/><lb ed="R108" n="0683a04"/>昏昧汩没。故名为浊。见浊中非不假方便之行必 <lb ed="X" n="0658a09"/><lb ed="R108" n="0683a05"/>不能度。烦恼浊者。五钝使烦惑增盛。谓贪･嗔･痴･慢･ <lb ed="X" n="0658a10"/><lb ed="R108" n="0683a06"/>疑烦动恼乱。故名为浊。烦恼浊中非即凡心是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0658a11"/><lb ed="R108" n="0683a07"/>心之行必不能度。众生浊者。见烦恼所感粗敝五 <lb ed="X" n="0658a12"/><lb ed="R108" n="0683a08"/>阴和合假名众生。色心幷皆陋劣。故名浊。众生浊 <lb ed="X" n="0658a13"/><lb ed="R108" n="0683a09"/>中非欣厌之行必不能度。命浊者。因果幷劣。寿命 <lb ed="X" n="0658a14"/><lb ed="R108" n="0683a10"/>短促。乃至不满百岁。故名浊。命浊中非不费时劫 <lb ed="X" n="0658a15"/><lb ed="R108" n="0683a11"/>不劳勤苦之行必不能度。复次。只此信愿莊严。一 <lb ed="X" n="0658a16"/><lb ed="R108" n="0683a12"/>声阿弥陀<persName>佛</persName>。转劫浊为淸净海会。转见浊为无量 <lb ed="X" n="0658a17"/><lb ed="R108" n="0683a13"/>光。转烦恼浊为常寂光。转众生浊为莲花化生。转 <lb ed="X" n="0658a18"/><lb ed="R108" n="0683a14"/>命浊为无量寿。故一声阿弥陀<persName>佛</persName>即释迦本师于 <lb ed="X" n="0658a19"/><lb ed="R108" n="0683a15"/>五浊恶世所得之阿耨多罗三藐三菩提法。今以 <lb ed="X" n="0658a20"/><lb ed="R108" n="0683b01"/>此果觉全体授与浊恶众生。乃诸<persName>佛</persName>所行境界。唯 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0658b" n="0658b"/> <lb ed="X" n="0658b01"/><lb ed="R108" n="0683b02"/><persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>能究尽。非九界自力所能信解也。诸众生 <lb ed="X" n="0658b02"/><lb ed="R108" n="0683b03"/>别指五浊恶人。一切世间通指四土器世间九界 <lb ed="X" n="0658b03"/><lb ed="R108" n="0683b04"/>有情世间也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0658b04"/><lb ed="R108" n="0683b05"/><p xml:id="pX61p0658b0401">△二教主结歎。前劝信流通是诸<persName>佛</persName>付嘱。此本师 <lb ed="X" n="0658b05"/><lb ed="R108" n="0683b06"/>付嘱。嘱语略别从通。但云一切世间。犹前诸<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0658b06"/><lb ed="R108" n="0683b07"/>云汝等众生。当知文殊･迦葉等皆在所嘱也。</p> <lb ed="X" n="0658b07"/><lb ed="R108" n="0683b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0658b0701">舍利弗。当知我于五浊恶世行此难事。得阿耨多罗 <lb ed="X" n="0658b08"/><lb ed="R108" n="0683b09"/>三藐三菩提。为一切世间说此难信之法。是为甚难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0658b09"/><lb ed="R108" n="0683b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0658b0901">信愿持名一行。不涉施为圆转五浊。唯信乃入。非 <lb ed="X" n="0658b10"/><lb ed="R108" n="0683b11"/>思议所行境界。设非本师来入恶世示得菩提。以 <lb ed="X" n="0658b11"/><lb ed="R108" n="0683b12"/>大智大悲见此行此说此。众生何由禀此也哉。然 <lb ed="X" n="0658b12"/><lb ed="R108" n="0683b13"/>吾人处劫浊中。决定为时所囿。为苦所偪。处见浊 <lb ed="X" n="0658b13"/><lb ed="R108" n="0683b14"/>中决定为邪智所缠。处烦恼浊中决定为贪欲所 <lb ed="X" n="0658b14"/><lb ed="R108" n="0683b15"/>陷恶业所螫。处众生浊中决定安于臭秽而不能 <lb ed="X" n="0658b15"/><lb ed="R108" n="0684a01"/>洞觉。甘于劣弱而不能奋飞。处命浊中决定为无 <lb ed="X" n="0658b16"/><lb ed="R108" n="0684a02"/>常所吞。石火电光措手不及。若不深知其甚难。将 <lb ed="X" n="0658b17"/><lb ed="R108" n="0684a03"/>谓更有别法可出五浊烽<g ref="#CB00197">㶿</g>宅裡。戏论纷然。唯深 <lb ed="X" n="0658b18"/><lb ed="R108" n="0684a04"/>知其甚难。方肯死尽偷心宝此一行。此本师所以 <lb ed="X" n="0658b19"/><lb ed="R108" n="0684a05"/>极口说其难甚而深嘱。我等当知也。初普劝竟。</p></cb:div><p xml:id="pX61p0658b1919" cb:place="inline">△ <lb ed="X" n="0658b20"/><lb ed="R108" n="0684a06"/>二结劝。</p> <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0658c" n="0658c"/> <lb ed="X" n="0658c01"/><lb ed="R108" n="0684a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX61p0658c0101"><persName>佛</persName>说此经<anchor xml:id="nkr_note_add_0658c0101" n="0658c0101"/><anchor xml:id="beg0658c0101" n="0658c0101"/>已<anchor xml:id="end0658c0101"/>舍利弗及诸比丘一切世间天人阿修 <lb ed="X" n="0658c02"/><lb ed="R108" n="0684a08"/>罗等闻<persName>佛</persName>所说欢喜信受作礼而去。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0658c03"/><lb ed="R108" n="0684a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX61p0658c0301">法门不可思议。难信难知无一人能发问者。<persName>佛</persName>智 <lb ed="X" n="0658c04"/><lb ed="R108" n="0684a10"/>鉴機。知众生成<persName>佛</persName>缘熟。无问自说。令得四益。如时 <lb ed="X" n="0658c05"/><lb ed="R108" n="0684a11"/>雨化欢喜。从世界悉昙得益。毫无疑惑名信。领纳 <lb ed="X" n="0658c06"/><lb ed="R108" n="0684a12"/>不忘名受。从为人对治得益。投身皈命契入法界 <lb ed="X" n="0658c07"/><lb ed="R108" n="0684a13"/>缘起。名作礼。从第一義得益。然一一益中互具四 <lb ed="X" n="0658c08"/><lb ed="R108" n="0684a14"/>益。姑作如此分别耳。上是自行四益。一往不退。报 <lb ed="X" n="0658c09"/><lb ed="R108" n="0684a15"/>恩流通。名为而去。尽未来际化他四益无尽也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0658c10"/><lb ed="R108" n="0684b01"/><p xml:id="pX61p0658c1001">经云。末法亿亿人修行。罕一得道。唯依念<persName>佛</persName>得度。 <lb ed="X" n="0658c11"/><lb ed="R108" n="0684b02"/>呜呼。今正是其时矣。捨此不思议法门。其何能淑。 <lb ed="X" n="0658c12"/><lb ed="R108" n="0684b03"/>旭出家时。宗乘自负。藐视教典。妄谓持名曲为中 <lb ed="X" n="0658c13"/><lb ed="R108" n="0684b04"/>下。後因大病。发意西归。复研妙宗･圆中二钞及雲 <lb ed="X" n="0658c14"/><lb ed="R108" n="0684b05"/>栖疏抄等书。始知念<persName>佛</persName>三昧实无上宝王。方肯死 <lb ed="X" n="0658c15"/><lb ed="R108" n="0684b06"/>心执持名号。万牛莫挽也。吾友去病久事净业。欲 <lb ed="X" n="0658c16"/><lb ed="R108" n="0684b07"/>令此经大旨辞不繁而炳著。请余为述要解。余欲 <lb ed="X" n="0658c17"/><lb ed="R108" n="0684b08"/>普与法界有情同生极乐。理不可却。擧笔于丁亥 <lb ed="X" n="0658c18"/><lb ed="R108" n="0684b09"/>九月二十有七。脱稿于十月初五。凡九日告成。所 <lb ed="X" n="0658c19"/><lb ed="R108" n="0684b10"/>愿一句一字咸作资粮。一见一闻同阶不退。信疑 <lb ed="X" n="0658c20"/><lb ed="R108" n="0684b11"/>皆植道种。赞谤等归解脱。仰唯诸<persName>佛</persName>菩萨摄受证 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0659a" n="0659a"/> <lb ed="X" n="0659a01"/><lb ed="R108" n="0684b12"/>明。同学友人随喜加被。</p><p xml:id="pX61p0659a0110" cb:place="inline">西有道人藕益智旭阁笔 <lb ed="X" n="0659a02"/><lb ed="R108" n="0684b13"/>故<g ref="#CB02494">跋</g>。时年四十有九。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0659a03"/><lb ed="R108" n="0684b14"/><p xml:id="pX61p0659a0301"><persName>佛</persName>说阿弥陀经要解</p></cb:div> <lb ed="X" n="0659a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 1164-1b 原<g ref="#CB02494">跋</g></cb:mulu><head>No. 1164-1b <lb ed="X" n="0659a05"/><lb ed="R108" n="0684b15"/> 原<g ref="#CB02494">跋</g></head> <lb ed="X" n="0659a06"/><lb ed="R108" n="0685a01"/><p xml:id="pX61p0659a0601">经云。三界唯心万法唯识。古人云。念自性弥陀。生 <lb ed="X" n="0659a07"/><lb ed="R108" n="0685a02"/>唯心净土。合观之。是心作<persName>佛</persName>是心是<persName>佛</persName>。心外无<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0659a08"/><lb ed="R108" n="0685a03"/><persName>佛</persName>外无心之義明矣。後人不达。捨西方极乐别言 <lb ed="X" n="0659a09"/><lb ed="R108" n="0685a04"/>唯心净土。捨万德慈尊别言自性弥陀。不幾心外 <lb ed="X" n="0659a10"/><lb ed="R108" n="0685a05"/>有<persName>佛</persName><persName>佛</persName>外有心耶。 灵峰大师深悟心性无外之 <lb ed="X" n="0659a11"/><lb ed="R108" n="0685a06"/>体。特为此经拈出要解。一展读时。信愿持名人可 <lb ed="X" n="0659a12"/><lb ed="R108" n="0685a07"/>自操其券。不唯言简意周。且使稀有甚难之宗如 <lb ed="X" n="0659a13"/><lb ed="R108" n="0685a08"/>声鼓铎。尽开经藏。无复椟藏。诚古今所未有也。名 <lb ed="X" n="0659a14"/><lb ed="R108" n="0685a09"/>曰要解。其斯为无上心要矣乎。</p><p xml:id="pX61p0659a1413" cb:place="inline">古吴净业弟子正 <lb ed="X" n="0659a15"/><lb ed="R108" n="0685a10"/>知去病氏谨识</p></cb:div> <lb ed="X" n="0659a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 1164-1c 歙浦讲录<g ref="#CB02494">跋</g></cb:mulu><head>No. 1164-1c <lb ed="X" n="0659a17"/><lb ed="R108" n="0685a11"/> 歙浦讲录<g ref="#CB02494">跋</g></head> <lb ed="X" n="0659a18"/><lb ed="R108" n="0685a12"/><p xml:id="pX61p0659a1801">此本系性旦癸巳岁在歙浦栖雲院所听录者。于 <lb ed="X" n="0659a19"/><lb ed="R108" n="0685a13"/>时随允･持循･苍辉･晟坚･密时诸公之後获闻法要。 <lb ed="X" n="0659a20"/><lb ed="R108" n="0685a14"/>觉老人此翻心胆尽吐。盖秘密之藏会当大启于 <pb ed="X" xml:id="X61.1164.0659b" n="0659b"/> <lb ed="X" n="0659b01"/><lb ed="R108" n="0685a15"/>今时。非偶然也。因退而纪之。甲午冬老人病中口 <lb ed="X" n="0659b02"/><lb ed="R108" n="0685b01"/>授数处令改正。此本遂称允当。及老人西逝。性旦 <lb ed="X" n="0659b03"/><lb ed="R108" n="0685b02"/>以病拙薮逋。薄福多障。无缘流通阐播。聊识其後。 <lb ed="X" n="0659b04"/><lb ed="R108" n="0685b03"/>以志不忘云。庚子夏华阳学人性旦拭涕跋。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0659b05"/><lb ed="R108" n="0685b05"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>净土十要卷第一</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0641a0601" to="#end0641a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0641a0801" to="#end0641a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0641b0701" to="#end0641b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0642c1001" to="#end0642c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0642c1501" to="#end0642c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0644c0501" to="#end0644c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0645a0101" to="#end0645a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">欣<note type="cf1">T37n1762_p0364b23</note><note type="cf2">X22n0430_p0827c23</note><note type="cf3">X62n1197_p0600c03</note></lem><rdg wit="#wit.orig">次</rdg></app> <app from="#beg0645b0101" to="#end0645b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0645c1601" to="#end0645c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0645c1701" to="#end0645c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646c1201" to="#end0646c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0648a1101" to="#end0648a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0648a1401" to="#end0648a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">阿</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0648a1501" to="#end0648a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">相</lem><rdg wit="#wit.orig">有</rdg></app> <app from="#beg0648b0501" to="#end0648b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">故</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0649b0901" to="#end0649b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0649c0801" to="#end0649c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0649c1601" to="#end0649c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0650a0601" to="#end0650a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0650a1101" to="#end0650a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0650a1401" to="#end0650a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0650a1501" to="#end0650a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0651c0101" to="#end0651c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">觉</lem><rdg wit="#wit.orig">览</rdg></app> <app from="#beg0652a1701" to="#end0652a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0652b1201" to="#end0652b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0652c0801" to="#end0652c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0653a0801" to="#end0653a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0653c1601" to="#end0653c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0654b1401" to="#end0654b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0655a1101" to="#end0655a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0656b1901" to="#end0656b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">大</lem><rdg wit="#wit.orig">三</rdg></app> <app from="#beg0657a0701" to="#end0657a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0657a2001" to="#end0657a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0657b1401" to="#end0657b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0657b1601" to="#end0657b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0657b1801" to="#end0657b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0657b1802" to="#end0657b1802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0658a0201" to="#end0658a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0658c0101" to="#end0658c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0646001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0646001">三下入迦字见</note> <note n="0653001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0653001">迴疑迥</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0641a0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0641a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0641a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0641a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0641b0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0641b0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0642c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0642c1001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0642c1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0642c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0644c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0644c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0645a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0645a0101">欣【CB】，次【卍续】</note> <note n="0645b0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0645b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0645c1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0645c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0645c1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0645c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0646c1201">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0648a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0648a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648a1401">阿【CB】，［－］【卍续】</note> <note n="0648a1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648a1501">相【CB】，有【卍续】</note> <note n="0648b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648b0501">故【CB】，［－］【卍续】</note> <note n="0649b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0649b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0649c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0649c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0649c1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0649c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0650a0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0650a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0650a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0650a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0650a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0650a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0650a1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0650a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0651c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0651c0101">觉【CB】，览【卍续】</note> <note n="0652a1701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0652b1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0652c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652c0801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0653a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0653a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0653c1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0653c1601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0654b1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0654b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0655a1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0655a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0656b1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656b1901">大【CB】，三【卍续】</note> <note n="0657a0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0657a2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0657b1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0657b1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0657b1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0657b1802" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657b1802">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0658a0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0658a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0658c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0658c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>